Kryeministri Edi Rama ka prezantuar një reformë të re për administratën publike, e cila synon të ndryshojë mënyrën e punësimit, promovimit dhe vlerësimit të punonjësve të shtetit. Reforma, e quajtur “Shkalla e Meritës”, parashikon një provim unik kombëtar për kandidatët që kërkojnë të hyjnë në administratë, certifikim të vlefshëm për katër vjet dhe përdorimin e inteligjencës artificiale për monitorimin e sistemit të meritës.

Qëllimi, sipas kryeministrit, është që punësimi dhe ngritja në detyrë të mos varen nga njohjet personale apo vlerësimi subjektiv i drejtuesve, por nga aftësitë, profesionalizmi dhe rezultatet konkrete në punë.

Provim kombëtar për të hyrë në administratë

Një nga risitë kryesore të reformës është krijimi i një sistemi të unifikuar testimi për kandidatët që synojnë punësimin në administratën shtetërore.

Provimi do të organizohet në bashkëpunim me Qendrën e Shërbimeve Arsimore, duke përdorur teknologjinë dhe një model testimi të ngjashëm me provimet e Cambridge-it.

“Së pari, te hyrja e administratës. Përmes testimit kombëtar, një provimi kombëtar unik, kandidatët do të kenë mundësinë të dëshmojnë njohuritë dhe aftësitë e tyre përpara një standardi të përbashkët”, deklaroi Rama.

Kandidatët që e kalojnë me sukses testimin do të pajisen me një certifikatë të vlefshme për katër vjet.

Megjithatë, kryeministri sqaroi se certifikata nuk garanton automatikisht punësimin, por u jep kandidatëve të drejtën të marrin pjesë në konkurset për vendet përkatëse të punës.

Rama: Nuk duhet të kërkosh dikë që të hapë derën

Kryeministri theksoi se reforma synon t’i japë fund perceptimit se për të hyrë në administratë duhen lidhje personale apo politike.

“Një i ri kudo që jeton në Shqipëri nuk duhet ta shohë hyrjen në administratë si një derë për të cilën duhet të gjejë dikë që t’ia hapë”, deklaroi ai.

Sipas Ramës, sistemi i ri do të krijojë një standard të përbashkët, ku secili kandidat mund të provojë aftësitë e tij në mënyrë të barabartë.

Inteligjenca artificiale do të monitorojë edhe promovimet dhe largimet

Një tjetër element i reformës është krijimi i platformës “Meritë AI”, e cila do të përdoret për analizimin e të dhënave mbi performancën dhe zhvillimin e karrierës në administratë.

Rama sqaroi se inteligjenca artificiale nuk do të ketë kompetencën të marrë vendime për punësimin, ngritjen në detyrë apo largimin e nëpunësve.

“Nuk do të jetë inteligjenca artificiale që vendos se kush do të punësohet, kush duhet të përparojë, kush duhet të largohet, se përgjegjësia për këto vendime mbetet njerëzore dhe ligjore”, tha kryeministri.

Sipas tij, teknologjia do të shërbejë për të identifikuar problemet, për të rritur transparencën dhe për të siguruar që vendimet të mbështeten në standardet e meritës.

Regjistër Kombëtar i Talenteve, njoftime për konkurset në kohë reale

Reforma parashikon edhe ngritjen e Regjistrit Kombëtar të Talenteve.

Në këtë sistem do të kenë mundësi të regjistrohen qytetarët që dëshirojnë të punojnë në administratë, duke paraqitur të dhënat profesionale dhe fushat e tyre të ekspertizës.

Në varësi të profilit, kandidatët do të informohen në kohë reale për vendet e lira dhe konkurset që hapen në institucionet shtetërore.

Sistemi do të përfshijë gjithashtu Katalogun Kombëtar të Pozicioneve dhe Kompetencave, si edhe platformën kombëtare të provimeve digjitale.

Drejtorët nën vlerësim: Nuk mjafton të mbash postin, duhen rezultate

Kryeministri u ndal edhe te drejtuesit e institucioneve publike, duke paralajmëruar se performanca dhe rezultatet do të jenë përcaktuese për vazhdimësinë e tyre në detyrë.

Ai bëri të ditur se rreth dhjetë ditë më parë, drejtues të disa institucioneve që ofrojnë shërbime të drejtpërdrejta për qytetarët i janë nënshtruar një procesi vlerësimi.

Sipas Ramës, ky proces nuk synon thjesht zëvendësimin e drejtuesve, por përcaktimin e përgjegjësive dhe identifikimin e institucioneve që nuk japin rezultatet e kërkuara.

“Aty ku problemet përsëriten dhe përgjegjësia mungon, duhet të ketë pasoja”, deklaroi kryeministri.

Ai theksoi se drejtimi i institucioneve nuk mund të jetë një privilegj i shkëputur nga rezultatet dhe llogaridhënia.

Paga mesatare 1.100 euro, por Rama pranon problemin me meritokracinë

Gjatë prezantimit, Rama deklaroi se pagat në administratë janë rritur nga 35 deri në 65 për qind dhe se paga mesatare në sektorin publik ka arritur rreth 1.100 euro.

Por ai pranoi se rritja e pagave dhe përmirësimi i kushteve të punës nuk e zgjidhin automatikisht problemin e meritokracisë.

Sipas tij, ka punonjës që për vite të tëra japin rezultate, por nuk arrijnë të ngjiten në karrierë për shkak se vlerësimi i tyre varet nga drejtuesit.

“Kjo është e padrejtë”, tha Rama, duke shtuar se sistemi duhet të dallojë punonjësin që punon shkëlqyeshëm nga ai që bën minimumin.

Kur do të nisë zbatimi?

Kryeministri sqaroi se reforma do të zbatohet gradualisht, përmes përgatitjes së kuadrit të nevojshëm, testimit fillestar të mekanizmave dhe shtrirjes së tyre gjatë viteve në vijim.

Ai nuk dha një datë konkrete për nisjen e provimit unik kombëtar.

“Shkalla e Meritës” do të jetë një nga prioritetet kryesore të Ministrisë së re të Administratës Publike dhe pjesë e përpjekjeve për përafrimin e administratës shqiptare me standardet e Bashkimit Europian.

Nëse zbatohet sipas modelit të prezantuar, reforma do të ndryshojë tri hallka kryesore të administratës: hyrjen në punë, ngritjen në karrierë dhe vlerësimin e drejtuesve. Sfida mbetet garantimi në praktikë i konkurrimit të drejtë dhe i vendimeve të bazuara në meritë.