Shkrimtari Ben Blushi ka prezantuar romanin e tij më të ri, “Historitë e Çmendura të Tiranës”, një udhëtim letrar në katër shekuj të historisë së kryeqytetit shqiptar, nga viti 1600 deri në vitin 2000.
Libri përmban 38 kapituj dhe rreth 100 personazhe kryesore, të cilët, sipas autorit, kanë një veçori të përbashkët: janë të vdekur, të çmendur ose të dyja bashkë.
Por ajo që e dallon këtë vepër nga romanet e mëparshme të Blushit është fakti se pothuajse të gjithë personazhet kanë ekzistuar vërtet.
Një Tiranë e çmendur, me histori të vërteta
Gjatë promovimit, Blushi shpjegoi se titulli i librit nuk është zgjedhur rastësisht. Për të, Tirana ka qenë gjithmonë një qytet i mbushur me personazhe të pazakonta, kontradikta dhe ngjarje që shpesh e tejkalojnë imagjinatën.
Autori e përshkroi veprën si një libër të veçantë, që përpiqet të rindërtojë jetën e njerëzve që kanë lënë gjurmë në historinë e kryeqytetit.
Ndryshe nga një roman tradicional, ku shkrimtari krijon personazhe imagjinare, Blushi është mbështetur te njerëz që kanë jetuar realisht.
“Çdo libër ka të sajuar: një, dy, 10, 20 personazhe. Kurse ky pothuajse nuk ka asnjë personazh të sajuar. Janë të gjithë njerëz që kanë ekzistuar”, tha ai.
Sfida, sipas shkrimtarit, ka qenë vendosja e këtyre figurave në mjedisin e duhur historik dhe rindërtimi letrar i jetës së tyre, pa i pasur njohur personalisht.
Misteri i kapitullit të 39-të: Blushi e hoqi në momentin e fundit
Një nga rrëfimet më intriguese të promovimit ishte zbulimi se libri fillimisht kishte një kapitull tjetër, të cilin autori vendosi ta hiqte përpara botimit.
Blushi tregoi se kishte synuar të shkruante 40 kapituj, por përfundimisht libri mbeti me 38.
Kapitulli i 39-të, sipas tij, trajtonte historinë e një personazhi shumë të njohur, por përmbajtja ishte aq delikate sa vendosi të mos e përfshinte.
“Ishte shumë delikat, me një njeri që e njohin të gjithë. Thashë mirë ta heq se do kem shumë siklete”, tregoi shkrimtari.
Ai sqaroi se historia nuk ishte e sajuar, por e konsideroi disi të ekzagjeruar për ta përfshirë në versionin përfundimtar.
Blushi nuk e zbuloi identitetin e personazhit, duke lënë të hapur kureshtjen për historinë që mbeti jashtë librit.
Nga themelimi i Tiranës te qyteti i shekullit XX
Romani nis rreth vitit 1600 dhe ndjek transformimin e Tiranës deri në vitin 2000.
Sipas Blushit, zgjedhja e kësaj periudhe lidhet me faktin se pas vitit 1614, që konsiderohet viti zyrtar i themelimit të qytetit, fillojnë të shfaqen më qartë në dokumentimin historik personazhet që kanë ndikuar në zhvillimin e tij.
“Tirana sigurisht ka ekzistuar dhe para vitit 1600, por ne nuk njohim njeri para kësaj date”, shpjegoi ai.
Në rrëfimin e tij, kryeqyteti shfaqet përmes njerëzve, ndërtesave dhe simboleve që kanë përcaktuar identitetin e tij ndër shekuj.
Nga xhamia dhe Kulla e Sahatit, te sheshet, bulevardet dhe ndërtesat e periudhave të mëvonshme, Blushi ndërton një panoramë të ndryshimeve që kanë shoqëruar qytetin.
“Një nga librat më të dashur që kam shkruar”
Shkrimtari pranoi se “Historitë e Çmendura të Tiranës” zë një vend të veçantë në krijimtarinë e tij.
“Unë kam bërë shumë libra, të gjithë janë të dashur, nuk i ndan dot si punë e kalamajve, por ky është shumë i dashur për disa arsye”, tha Blushi.
Sipas tij, veçantia qëndron te ndërthurja e personazheve realë me trillimin letrar, ironinë dhe përpjekjen për të rindërtuar një histori të gjatë njerëzore.
Libri nuk synon thjesht të rendisë ngjarje historike, por të sjellë në vëmendje njerëzit që kanë jetuar në Tiranë, me karakteret, veprimet dhe historitë e tyre të pazakonta.
Me 38 kapituj dhe rreth 100 personazhe, “Historitë e Çmendura të Tiranës” sjell një këndvështrim letrar mbi katër shekuj të qytetit, duke e vendosur historinë e kryeqytetit në qendër të një rrëfimi ku realiteti dhe imagjinata takohen.
