Një bimë, një lule, disa fara apo një frut ekzotik mund të duken si kujtime të bukura nga pushimet. Por brenda tyre mund të fshihen insekte, kërpudha dhe parazitë të padukshëm, të aftë të dëmtojnë pyjet dhe të shkatërrojnë prodhimin bujqësor.
Autoriteti Evropian për Sigurinë Ushqimore dhe Komisioni Evropian u bëjnë thirrje udhëtarëve të mos marrin me vete nga vendet jashtë Bashkimit Evropian bimë, lule, fara, fruta apo perime pa dokumentacionin e nevojshëm fitosanitar.
Këto produkte mund të shërbejnë si “automjete” për organizma të huaj, të cilët udhëtojnë të fshehur në tokë, nën gjethe ose brenda frutave. Një herë të futur në një territor të ri, ata mund të shumohen me shpejtësi dhe të bëhen pothuajse të pamundur për t’u zhdukur.
Rreziku po shtohet edhe nga ndryshimet klimatike. Temperaturat më të larta krijojnë kushte që parazitët, të cilët dikur nuk do t’i mbijetonin klimës evropiane, të përshtaten dhe të përhapen.
Sipas Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Ushqimin dhe Bujqësinë, parazitët dhe sëmundjet e bimëve shkaktojnë humbjen e deri në 40% të prodhimit bujqësor botëror çdo vit. Dëmi ekonomik vlerësohet në më shumë se 220 miliardë dollarë në vit.
Problemi nuk prek vetëm fermerët. Bimët sigurojnë rreth 80% të ushqimit që konsumojmë dhe janë baza e ekosistemeve, bujqësisë dhe shumë sektorëve të ekonomisë.
Ekspertët këshillojnë që bimët dhe farat e porositura në internet të blihen vetëm nga tregtarë të besueshëm. Kur vijnë nga vende jashtë BE-së, duhet kontrolluar nëse shoqërohen me certifikatën fitosanitare të kërkuar.
Edhe bimët e kopshtit duhen vëzhguar me kujdes. Tharja e pazakontë, vrimat në gjethe, insektet e panjohura apo simptoma të tjera të dyshimta duhet t’u raportohen shërbimeve përkatëse. Një bimë e dyshimtë nuk duhet braktisur në natyrë, sepse mund të përhapë parazitët.
Ndoshta suveniri më i sigurt është ai që nuk e vendosim në valixhe. Nën një gjethe apo brenda një grushti dheu mund të fshihet një “pasagjer” pa biletë, i cili pas mbërritjes mund të mos largohet më kurrë.
