Një investim prej 1,4 miliardë eurosh në ishullin e Sazanit: marrëveshja me Ramën, fotot dhe postimi i Ivankës. Letra e protestës drejtuar kryeministrit Rama.
Në ditët e kthjellëta kur fryn veriu mund të shihet me sy të lirë: Sazani, ishulli në gjirin e Vlorës, pika më e afërt e Shqipërisë. Me një dylbi dallon profilin e gjelbër: i ashpër, i virgjër, i egër. Vetëm 24 milje detare larg, rreth 77 kilometra. Me një traget të shpejtë nga Otranto mjafton një orë e gjysmë për ta arritur. Adriatiku përtej është një hap larg, më afër se Korfuzi apo Dubrovniku.
Sazani do të bëhet me yje e shirita. Së shpejti do të zbarkojnë Trumpët, edhe pse kur e thua ende nuk të besojnë. Do të ngrihet një mega resort luksoz buzë detit: firma është e Ivanka Trump, vajza e presidentit amerikan, dhe e bashkëshortit të saj Jared Kushner, në krye të kompanisë Affinity Partners. Një vit më parë u hodh hapi i parë, pasi Shqipëria i kishte dhënë projektit amerikan statusin e “investimit strategjik”. Tani konfirmimi erdhi me vizitën e re të Ivankës në Tiranë, shoqëruar me postime në Instagram, darka zyrtare me qeverinë dhe takime bilaterale me projektuesit. Fillon numërimi mbrapsht: mbi 45 hektarë vila luksoze mes gjelbërimit, Spa dhe pishina, komoditete ëndrrash. Stili Bahamas apo Maldive. Ndoshta më shumë Miami.
Historia
Çifti u dashurua me ishullin në vitin 2023 gjatë një udhëtimi në Mesdhe dhe vendosi sytë mbi këtë perlë të Parkut Kombëtar Detar Sazan-Karaburun. Nga kontaktet tek projektet kalimi qe i shpejtë, me kryeministrin Edi Rama që dha miratimin në emër të zhvillimit: pa konferenca shtypi, por as pa mohim. Javën e kaluar ndodhi kthesa: Ivanka dhe bashkëshorti u kthyen në Shqipëri pasi qeveria hoqi kufizimet mjedisore mbi Sazanin duke ndryshuar ligjet. Tani mund të ndërtohet dhe duhen vendosur gjërat në letër.
Media shqiptare raportoi se kompania shtetërore Albanian State Development & Real Estate (ASDRE) pritet të bëhet partnere e shoqërisë së Kushnerit (me fonde saudite), duke përcaktuar kuotat. Ka shumë punë për t’u bërë, sepse Sazani, i braktisur që prej mbylljes së bazës ushtarake me bunkerët e Enver Hoxhës, ka nevojë për rikthimin e ujit dhe energjisë. Nga vendbanimi italian mes dy luftërave nuk ka mbetur pothuajse asgjë: komanda e rrënuar, skeletet e shkollës dhe teatrit, shtëpitë e shkatërruara nga koha dhe bimësia.
Fotot tregojnë Ivankën me Ramën, në prag të negociatave ku morën pjesë edhe AIC dhe AIDA. Nuk është vetëm çështje financiare – paratë ekzistojnë – por duhen detaje teknike. Një tjetër foto e publikuar nga Citizens.al tregon Ramën dhe zonjën Trump me një grup ekspertësh, rreth 40 në total: shqiptarë, amerikanë dhe arkitekti japonez Kengo Kuma. Shuma e investimit është kolosale: 1,4 miliardë euro për ta kthyer Sazanin në parajsë për të pasurit. Ishulli mbetet shqiptar, por do të menaxhohet nga amerikanët.
Akuzat e ambientalistëve
Populli shqiptar ende nuk është pozicionuar. Janë ambientalistët që kundërshtojnë: 41 shoqata nga 28 vende i dërguan një letër Ramës duke kërkuar pezullimin e projektit, duke paralajmëruar për ndikimin në biodiversitet. Veçanërisht rrezikohet foka monarke e Mesdheut, një nga gjitarët detarë më të rrezikuar.
Në Itali, presidenti i LIPU Claudio Celada paralajmëroi: “Resorti është kërcënim i madh për shkak të infrastrukturës, trafikut detar, rrugëve dhe kanalizimeve. Këto sjellin zhurmë, ndriçim artificial, ndotje dhe prani të shtuar njerëzore që dëmton habitatet”. Ai shtoi se nuk janë kundër shfrytëzimit të Sazanit, por duhet të jetë ekologjikisht i qëndrueshëm. Letra ngre edhe çështjen e integrimit europian, pasi direktivat e BE-së kundërshtojnë betonizimin që projekti Trump duket se anashkalon.
Perspektiva
Turizmi është shtylla e rritjes ekonomike të Shqipërisë: mbi 12 milionë vizitorë në 2024, +15% në vit. Ivanka e ka promovuar vendin në Instagram me mbishkrimin “Magical Albania”. Shqiptarët e quajnë tashmë “Ishulli i Trumpëve”.
Me resortin gjithçka do të ndryshojë. Ishulli do të ketë port luksoz për jahtet dhe ekskursione të shtrenjta mes Vlorës dhe Leucës. Trumpët si fqinjë të rinj përballë Salentos. Italia dhe Puglia do të duhet të vendosin: mundësi apo rrezik? Në vitin 1991 shqiptarët kërkonin Amerikën. Tani Amerika do të jetë përballë, pothuajse një hap larg me gomone.
Ka shumë mënyra për të qenë zot i fatit tënd. Përveç njërit: të kthesh kokën nga ana tjetër dhe të bësh sikur nuk sheh. /quotidianodipuglia
