Është botuar në Fletoren Zyrtare vendimi unifikues i Kolegjeve të Bashkuara të Gjykatës së Lartë, i cili vendos standarde të reja për caktimin e masës së sigurimit “arrest në burg”, duke detyruar të gjitha gjykatat në vend të zbatojnë të njëjtën praktikë. (QBZ)
Vendimi, i marrë më 4 maj 2026, thekson se arresti në burg duhet të mbetet masa e fundit dhe nuk mund të vendoset automatikisht vetëm për shkak të rëndësisë së veprës penale. Sipas Gjykatës së Lartë, gjyqtarët janë të detyruar të analizojnë në çdo rast nëse masat më të lehta të sigurimit janë të mjaftueshme për garantimin e procesit penal.
Kolegjet e Bashkuara sqarojnë se, përpara se të vendoset burgimi, gjykata duhet të argumentojë konkretisht pse nuk mjaftojnë masa si arresti në shtëpi, detyrimi për paraqitje apo masa të tjera alternative. Gjithashtu, nuk mjafton që akuza të parashikojë një dënim të rëndë; duhet të provohet rreziku real i arratisjes, i prishjes së provave ose i kryerjes së veprave të tjera penale.
Vendimi përcakton gjithashtu se barra për të provuar domosdoshmërinë e arrestit në burg i takon prokurorisë, e cila duhet të bindë gjykatën se asnjë masë tjetër sigurimi nuk është e mjaftueshme.
Vendimi unifikues u mor gjatë shqyrtimit të një çështjeje penale konkrete, por efektet e tij shtrihen përtej këtij rasti, pasi krijojnë një praktikë të detyrueshme për të gjitha gjykatat shqiptare. Qëllimi është harmonizimi i jurisprudencës dhe afrimi i saj me standardet e Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, duke garantuar që kufizimi i lirisë personale të jetë proporcional, i domosdoshëm dhe i arsyetuar në çdo rast.
Ky është një vendim unifikues i Kolegjeve të Bashkuara të Gjykatës së Lartë, që ndryshon mënyrën se si gjykatat shqiptare duhet të vendosin për masën e sigurimit “arrest në burg”. Nuk vendos nëse Begtash Zeneli është fajtor apo jo, por vendos një standard të ri për të gjitha gjykatat në Shqipëri kur vendosin nëse një person duhet të mbahet në burg gjatë hetimit.
Çfarë ndodhi në këtë çështje?
Një person, Begtash Zeneli, u arrestua pasi policia gjeti rreth 7.35 kg cannabis në pronën e tij. Gjykata e Lezhës vendosi “arrest në burg”, ndërsa Gjykata e Apelit e ndryshoi masën në “arrest në shtëpi”, duke marrë parasysh moshën e tij, gjendjen shëndetësore të bashkëshortes dhe faktin se ishte rehabilituar nga një dënim i mëparshëm. Prokuroria e çoi çështjen në Gjykatën e Lartë.
Çfarë vendosi Gjykata e Lartë?
Gjykata nuk u mjaftua vetëm me rastin konkret. Ajo shfrytëzoi çështjen për të sqaruar një praktikë që zbatohet në të gjitha gjykatat.
Në thelb, vendimi thotë:
1. Arresti në burg nuk duhet të jetë zgjedhja automatike.
Gjykata thekson se “arresti në burg” është masa më e rëndë dhe duhet të përdoret vetëm kur masat e tjera nuk mjaftojnë.
2. Gjyqtari duhet të shpjegojë pse nuk mjafton një masë më e lehtë.
Nuk mjafton të thuhet thjesht: “arresti në burg është i përshtatshëm”. Gjykata duhet të analizojë nëse mund të përdoret:
- arresti në shtëpi;
- detyrimi për paraqitje;
- garancia pasurore;
- ose masa të tjera më pak kufizuese.
3. Nuk mjafton që akuza të jetë e rëndë.
Fakti që një vepër dënohet rëndë nuk do të thotë automatikisht se personi duhet të qëndrojë në burg.
Gjykata duhet të vlerësojë:
- rrethanat konkrete të ngjarjes;
- sjelljen e të dyshuarit;
- moshën;
- gjendjen shëndetësore;
- rrezikun real që ai të largohet, të prishë provat ose të kryejë krime të tjera.
4. Barra e provës është mbi prokurorin.
Nuk është personi i arrestuar ai që duhet të provojë pse nuk duhet të rrijë në burg.
Është prokuroria që duhet të bindë gjykatën se burgimi është i domosdoshëm.
Pse është i rëndësishëm ky vendim?
Ky është një nga vendimet më të rëndësishme të viteve të fundit në procedurën penale, sepse:
- e bën më të vështirë caktimin automatik të “arrestit në burg”;
- detyron gjyqtarët të japin arsyetime shumë më të detajuara;
- e afron praktikën shqiptare me standardet e Gjykatës Evropiane të të Drejtave të Njeriut (GJEDNJ).
A do të thotë se tani do të ketë më pak arrestime në burg?
Jo domosdoshmërisht.
Nëse prokuroria provon se ekziston rrezik real që personi:
- të arratiset;
- të ndikojë te provat ose dëshmitarët;
- të kryejë vepra të tjera penale,
gjykata mund të caktojë sërish “arrest në burg”. Por tani duhet ta argumentojë shumë më qartë dhe të shpjegojë pse asnjë masë tjetër nuk është e mjaftueshme.
Me pak fjalë, ky vendim nuk favorizon automatikisht të pandehurit; ai kërkon që kufizimi i lirisë të jetë i domosdoshëm, proporcional dhe i argumentuar, jo rutinë.
