Blerja e një apartamenti në Shqipëri është bërë gjithnjë e më e vështirë për familjet që mbështeten te të ardhurat nga puna. Brenda një dekade, çmimet e banesave janë rritur shumë më shpejt sesa të ardhurat, duke e vendosur Shqipërinë përpara të gjitha vendeve të Bashkimit Europian për përkeqësimin e përballueshmërisë së strehimit.

Sipas një analize të revistës ekonomike “Monitor”, raporti mes çmimeve të banesave dhe të ardhurave të disponueshme për frymë është rritur me 76.3% gjatë periudhës 2015–2025.

Kjo do të thotë se për të blerë të njëjtën banesë, sot nevojiten rreth 76% më shumë të ardhura vjetore sesa dhjetë vite më parë.

Dikur duheshin 10 vite të ardhura, sot gati 18

Për të kuptuar përmasat e shtrenjtimit, analiza sjell një shembull domethënës.

Nëse në vitin 2015 një apartament kushtonte sa të ardhurat e dhjetë viteve, në vitin 2025 për të njëjtën banesë do të nevojiteshin të ardhurat e rreth 17.6 viteve.

Dhe kjo duke supozuar se të gjitha të ardhurat do të përdoreshin vetëm për blerjen e shtëpisë, pa llogaritur ushqimin, faturat, transportin dhe shpenzimet e tjera të jetesës.

Çmimet u rritën 214%, të ardhurat vetëm 78%

Të dhënat tregojnë një hendek të madh mes ecurisë së tregut të pasurive të paluajtshme dhe fuqisë ekonomike të familjeve shqiptare.

Gjatë periudhës 2015–2025:

• Çmimet e banesave në Shqipëri u rritën me 214.4%.
• Të ardhurat e disponueshme për frymë u rritën me 78.4%.
• Të ardhurat vjetore për frymë kaluan nga 429 mijë lekë në 765 mijë lekë.

Përllogaritja e “Monitor” mbështetet në indeksin Fischer të Bankës së Shqipërisë për çmimet e banesave dhe në të dhënat e INSTAT për të ardhurat e familjeve.

Megjithëse të ardhurat janë rritur, shtrenjtimi i pasurive të paluajtshme ka qenë shumë më i shpejtë, duke ulur ndjeshëm mundësinë e blerjes së një apartamenti.

Tirana, nga 86 mijë në 195 mijë euro për një apartament 100 metra katrorë

Situata bëhet edhe më e qartë në kryeqytet.

Sipas të dhënave të Key Data, çmimi mesatar i apartamenteve në Tiranë ishte rreth 860 euro për metër katror në vitin 2015.

Në vitin 2020 arriti në 1,038 euro, ndërsa në vitin 2025 u ngjit në mesatarisht 1,950 euro për metër katror.

Shtrenjtimi ka vijuar edhe më tej, duke arritur në 2,140 euro për metër katror në tremujorin e parë të vitit 2026.

Për një apartament prej 100 metrash katrorë, ndryshimi është i ndjeshëm:

Pra, vetëm mes viteve 2015 dhe 2025, një apartament 100 metra katrorë në Tiranë është shtrenjtuar mesatarisht me 109 mijë euro.

Në dhjetë vite, çmimet mesatare në kryeqytet janë rritur me 127%, ndërsa vetëm gjatë pesë viteve të fundit rritja ka arritur në rreth 88%.

Shqipëria ia kalon edhe Portugalisë, vendit me shtrenjtimin më të madh në BE

Krahasimi me vendet europiane nxjerr në pah përmasat e problemit.

Sipas Eurostat, gjatë periudhës 2015–2025, raporti mes çmimeve të banesave dhe të ardhurave për frymë në Bashkimin Europian është rritur mesatarisht me 6.8%.

Vendet me rritjen më të lartë të këtij raporti janë:

• Shqipëria: 76.3% (përllogaritje e “Monitor”)
• Portugalia: 60.8%
• Holanda: 34.3%
• Hungaria: 26.5%
• Çekia: 25.8%
• Spanja: 24.5%

Ndërkohë, në disa vende europiane, përballueshmëria e banesave është përmirësuar. Rumania ka regjistruar një ulje të raportit me 42.8%, Finlanda me 25.2% dhe Bullgaria me 16.2%.

Megjithatë, krahasimi me Shqipërinë është orientues, pasi vendi ynë nuk përfshihet në statistikat e harmonizuara të Eurostat dhe përllogaritja përdor tregues pjesërisht të ndryshëm.

Kredia e bën edhe më të kushtueshme blerjen

Analiza mat vetëm ndryshimin e çmimeve në raport me të ardhurat, pa përfshirë interesat bankare, kostot e kredisë dhe shpenzimet e tjera që shoqërojnë blerjen e një prone.

Kjo do të thotë se për familjet që nuk disponojnë kursimet e nevojshme dhe duhet të marrin kredi, barra reale financiare mund të jetë edhe më e lartë.

Të dhënat tregojnë se, ndonëse shqiptarët kanë sot të ardhura nominale më të larta sesa një dekadë më parë, mundësia për të blerë një shtëpi me këto të ardhura është përkeqësuar ndjeshëm.