Viti 2026 pritet të hyjë në histori si viti më i nxehtë i regjistruar ndonjëherë në planet. Shkencëtarët paralajmërojnë se kombinimi i ndryshimeve klimatike me fenomenin jashtëzakonisht të fuqishëm El Niño po i çon temperaturat globale në nivele rekord, ndërsa pasojat po ndihen nga Europa deri në Azi.
Parashikimi është bërë publik në ditën kur në Antalia të Turqisë nis samiti COP31 i Kombeve të Bashkuara për klimën, ku udhëheqësit botërorë dhe negociatorët do të diskutojnë masat për përballimin e ngrohjes globale.
Sipas grupit të pavarur amerikan të kërkimit Berkeley Earth, ekziston një probabilitet prej 95% që viti 2026 të tejkalojë rekordin e mëparshëm të temperaturave, të vendosur në vitin 2024.
Temperaturat thyejnë rekordet, shkencëtarët paralajmërojnë ndryshime edhe më dramatike
Edhe pse kanë mbetur dy muaj deri në përfundim të vitit, të dhënat shkencore tregojnë se planeti po përjeton një periudhë të paprecedentë nxehtësie.
“Ne kemi pasur një seri vitesh me temperatura rekord. Kjo është ajo që presim ndërsa ngrohja globale përparon: shembje akullnajash, valë të nxehti që thyejnë rekorde dhe thatësira”, deklaroi për BBC doktori Robert Rohde nga Berkeley Earth.
Sipas tij, ndryshimet që po vërehen aktualisht mund të jenë vetëm fillimi.
“Ekziston mundësia për ndryshime shumë më të mëdha dhe shumë më dramatike në të ardhmen”, paralajmëroi shkencëtari.
Shërbimi europian i monitorimit të klimës Copernicus konfirmoi të premten se tetori i vitit 2026 ishte tetori më i nxehtë i regjistruar ndonjëherë.
Zjarre masive dhe shembje akullnajash
Pasojat e temperaturave ekstreme janë ndier në shumë vende të botës.
Gjatë vitit 2026, zjarre të mëdha kanë përfshirë zona të Europës Perëndimore dhe Indonezisë, ndërsa në Nepal shembja e papritur e një akullnaje shkaktoi vdekjen e më shumë se 1.000 personave.
Sipas shkencëtarëve, rritja e temperaturave po shton rrezikun e fenomeneve ekstreme, përfshirë thatësirat, përmbytjet, valët e të nxehtit dhe fatkeqësitë e lidhura me shkrirjen e akullnajave.
El Niño mund ta bëjë edhe vitin 2027 jashtëzakonisht të nxehtë
Organizata Botërore Meteorologjike e OKB-së ka publikuar gjithashtu një raport mbi temperaturat globale.
Edhe pse më e kujdesshme se Berkeley Earth, organizata parashikon që viti 2026 të renditet ndër katër vitet më të nxehta në historinë e matjeve.
Por shqetësimi nuk përfundon me këtë vit.
Sipas saj, fenomeni El Niño, i cili po shfaqet me intensitet të pazakontë, pritet të vazhdojë edhe gjatë vitit 2027, duke nxitur rritje të mëtejshme të temperaturave.
Sekretarja e Përgjithshme e Organizatës Botërore Meteorologjike, Celeste Saulo, shpjegoi se El Niño nuk krijon nxehtësi të re, por çliron në atmosferë nxehtësinë e grumbulluar në oqeane.
Rreth 90% e nxehtësisë shtesë të shkaktuar nga gazrat serrë është përthithur nga oqeanet.
“El Niño nuk shton nxehtësi të re në planet. Ai çliron nxehtësinë nga oqeani, i cili është më i ngrohti i matur ndonjëherë”, shpjegoi Saulo.
Planeti rrezikon një ngrohje prej 2.8 gradësh
Sipas parashikimeve aktuale, bota po shkon drejt një rritjeje të temperaturës mesatare globale me 2.8 gradë Celsius mbi nivelet paraindustriale deri në fund të këtij shekulli.
Një skenar i tillë do të tejkalonte ndjeshëm objektivin prej 1.5 gradësh të Marrëveshjes së Parisit, të vendosur për të kufizuar pasojat më të rënda të ndryshimeve klimatike.
Shkencëtarët theksojnë se shkaku kryesor i ngrohjes globale mbetet rritja e përqendrimit të dioksidit të karbonit në atmosferë, kryesisht për shkak të përdorimit të lëndëve djegëse fosile.
COP31 në Turqi, vendet përplasen për gazin dhe energjinë
Në samitin COP31, që zhvillohet në Antalia, negociatorët do të përpiqen të gjejnë marrëveshje për uljen e emetimeve dhe përshtatjen ndaj fenomeneve ekstreme të klimës.
Qeveria turke kërkon që diskutimet të përqendrohen edhe te elektrifikimi i ekonomisë, duke kaluar nga përdorimi i lëndëve djegëse fosile drejt energjisë elektrike, si dhe te reduktimi i mbetjeve.
Megjithatë, mes vendeve pjesëmarrëse ekzistojnë dallime të rëndësishme.
Bashkimi Europian kërkon që elektrifikimi të mbështetet te burimet e pastra të energjisë dhe kundërshton përfshirjen e gazit natyror si mënyrë për të përmbushur objektivat.
Ndërkohë, vende si Rusia dhe Arabia Saudite kanë mbështetur më parë përdorimin e gazit si alternativë kalimtare ndaj qymyrit.
Ndryshimet klimatike po kushtojnë miliarda dollarë
Përveç reduktimit të emetimeve, një nga sfidat më të mëdha mbetet financimi i vendeve në zhvillim për përballimin e pasojave klimatike.
Vendet më të pasura janë angazhuar që financimet për përshtatjen ndaj ndryshimeve klimatike të arrijnë të paktën 85 miliardë dollarë në vit deri në vitin 2035.
Megjithatë, të dhënat më të fundit tregojnë se është arritur vetëm rreth një e treta e këtij objektivi.
Në të njëjtën kohë, shumë qeveri kanë zhvendosur fonde drejt shpenzimeve për mbrojtjen dhe mbështetjen ekonomike të familjeve, për shkak të rritjes së çmimeve të energjisë.
Në COP31 pritet të diskutohet edhe ndikimi mjedisor i inteligjencës artificiale, për shkak të konsumit në rritje të energjisë dhe ujit nga qendrat e të dhënave.
Mes paralajmërimeve për rekorde të reja temperaturash, shkencëtarët theksojnë se vendimet e marra sot do të përcaktojnë shkallën e pasojave klimatike që bota do të përballet në dekadat e ardhshme.
