Ngjarja e rëndë në Durrës, ku humbën jetën fëmijë të pafajshëm, po trajtohet si një tragjedi e radhës në rrugët shqiptare. Por e vërteta është më e fortë: kjo nuk ishte thjesht një “aksident”, ishte një zinxhir dështimesh – nga individi te shteti.
Në thelb të kësaj ngjarjeje qëndron një fenomen i njohur në Shqipëri: drejtimi i mjetit nën efektin e alkoolit, i shoqëruar shpesh me një sjellje agresive, arrogante dhe pa asnjë ndjenjë përgjegjësie. Nuk është rast i izoluar. Është një kulturë e rrezikshme që tolerohet, madje në disa raste justifikohet.
Problemi shqiptar: tolerimi i paligjshmërisë
Në shumë raste, drejtues që pinë alkool, shkelin rregullat dhe terrorizojnë rrugët njihen nga komuniteti si “problematikë”, por nuk ndëshkohen deri sa ndodh tragjedia. Kjo është tipikisht shqiptare:
- Shkeljet dihen, por nuk raportohen
- Rreziku shihet si “punë e tij”, jo si kërcënim për të gjithë
- Reagimi vjen vetëm pas fatkeqësisë
Kjo krijon një ndjenjë pandëshkueshmërie. Dhe kur dikush ndjehet i paprekshëm, rreziku shumëfishohet.
Si e bën bota
Në vendet e zhvilluara, drejtimi në gjendje të dehur trajtohet si krim i rëndë, jo si shkelje administrative:
- Kontroll i rreptë me alkoltest në çdo orë
- Dënime të menjëhershme: heqje patente, gjoba të larta, burg (I kemi edhe ne po zakonisht digjet më shumë i “njomi”)
- Në disa vende, instalohen pajisje që nuk lejojnë ndezjen e makinës nëse drejtuesi ka konsumuar alkool
- Infrastruktura urbane është projektuar për të mbrojtur këmbësorët: barriera fizike, trotuare të sigurta, zona me shpejtësi shumë të ulët
Pra, nuk lihet gjithçka te ndërgjegjja e shoferit – sistemi e detyron atë të respektojë rregullat.
Çfarë duhet bërë urgjentisht
Ngjarje si ajo në Durrës kërkojnë masa të forta dhe të menjëhershme:
- Rishikim i Kodit Penal: drejtimi në gjendje të dehur me pasoja fatale të trajtohet si vrasje me dashje ose me dashje indirekte
- Kontroll masiv dhe i vazhdueshëm në rrugë, sidomos në zonat urbane
- Kufizime reale të shpejtësisë në lagje dhe pranë zonave të banuara
- Investim në sigurinë fizike: barriera mbrojtëse, trotuare të sigurta, zona për fëmijë
Përtej ligjit: ndryshimi i mentalitetit
Por ligji nuk mjafton. Problemi është edhe kulturor.
Në Shqipëri, shpesh glorifikohet “trimëria” e rreme në timon – shpejtësia, rreziku, sfidimi i rregullave. Ky mentalitet duhet thyer.
Sepse makina nuk është lodër, as mjet për të treguar forcë. Është një armë nëse përdoret gabim.
Në fund
Çdo herë që ndodh një tragjedi, flasim për fatkeqësi. Por kur e njëjta histori përsëritet, nuk është më fat – është përgjegjësi kolektive.
Durrësi nuk duhet të harrohet si një lajm i radhës. Duhet të jetë pika ku shoqëria dhe shteti vendosin të reagojnë seriozisht.
Sepse nëse nuk ndryshon asgjë, atëherë tragjedia tjetër është vetëm çështje kohe.
