“Fantazma e Prishtinës” nuk u bë virale vetëm pse është krijuar me AI, por sepse u përputh perfekt me psikologjinë e rrjeteve sociale dhe me mënyrën se si publiku reagon ndaj së pazakontës. Në një realitet të ngarkuar me politikë, stres, varfëri dhe lajme të rënda, çdo gjë që del jashtë normales shihet si arratisje.
Në Kosovë – por jo vetëm – ekziston një uri e vjetër për të mbinatyrshmen. Legjendat, rrëfenjat për fantazma, shenja, “çudira” dhe tregime urbane gjithmonë kanë pasur terren pjellor. Kur këto elemente bashkohen me teknologjinë moderne, efekti shumëfishohet.
Një pjesë e publikut nuk e pyet veten a është reale apo jo. Pyetja kryesore është: “A po më argëton?” Nëse përgjigjja është po, atëherë shpërndahet, komentohet dhe bëhet meme. Kjo është arsyeja pse edhe persona që e kuptojnë se është montazh, vazhdojnë ta ushqejnë fenomenin me humor.
Nga ana tjetër, ka edhe ata që realitetin digjital e marrin seriozisht, sidomos kur imazhi duket “i vërtetë”. AI e ka bërë shumë më të vështirë dallimin mes reales dhe trillimit dhe kjo krijon një konfuzion të qëllimshëm që rrjetet sociale e shpërblejnë.
Fenomeni tregon edhe diçka tjetër: populli është i lodhur nga realja. Nga politikanët, nga premtimet, nga skandalet. Një “fantazmë” me maskë dhe këmbë dhie është më interesante se një konferencë shtypi. Dhe kur një shaka duket më e besueshme se realiteti politik, atëherë problemi nuk është fantazma, por realiteti vetë.
Reagimet e figurave publike nuk e ndalën fenomenin – përkundrazi, e vulosën. Kur aktorë, gazetarë apo moderatorë e përmendin, publiku e sheh si “ok, kjo po qarkullon seriozisht”, edhe nëse është vetëm ironi.
Në fund, “Fantazma e Prishtinës” është një pasqyrë: tregon sa lehtë ushqehet kureshtja kolektive, sa shpejt hahet “foreja” dhe sa e madhe është etja për diçka që thyen monotoninë. Jo se njerëzit besojnë verbërisht, por sepse duan të besojnë, qoftë edhe për pak minuta, në diçka ndryshe.
Ndërsa për disa qytetarë ky personazh është thjesht një shaka kreative e epokës digjitale, për të tjerë ai ka krijuar konfuzion, duke rikthyer në vëmendje debatin mbi ndikimin e inteligjencës artificiale në informacion, perceptim dhe realitetin virtual.
