Çmimi Nobel 2026 në Fiziologji ose Mjekësi u është dhënë Karl Deisseroth, Peter Hegemann dhe Georg Nagel për zbulimet e tyre mbi kanalet jonike të aktivizuara nga drita dhe zhvillimin e optogjenetikës, një metodë që ka revolucionarizuar studimin e trurit.
Njoftimi u bë këtë të hënë nga Asambleja Nobel në Institutin Karolinska në Stokholm. Deisseroth është amerikan, ndërsa Hegemann dhe Nagel janë gjermanë.
Në terma të thjeshtë, puna e tyre u ka dhënë shkencëtarëve një lloj “çelësi drite” për qelizat nervore. Me ndihmën e proteinave të ndjeshme ndaj dritës dhe ndërhyrjeve gjenetike, studiuesit mund të aktivizojnë ose çaktivizojnë neurone të caktuara dhe të shohin se çfarë funksioni kryejnë.
Hegemann dhe Nagel studiuan proteina që reagojnë ndaj dritës te algat, ndërsa Deisseroth e çoi këtë parim më tej duke e përdorur për kontrollin e qelizave nervore te gjitarët. Nga këto zbulime lindi optogjenetika, e cila sot është një nga teknikat më të rëndësishme të neuroshkencës.
Teknika u ka mundësuar studiuesve të kuptojnë më mirë se cilat qarqe nervore kontrollojnë sjelljen dhe se si ndryshimet në aktivitetin e tyre lidhen me sëmundje të ndryshme. Optogjenetika ka hapur një mënyrë krejtësisht të re për të studiuar funksionimin e trurit.
Karl Deisseroth, 54 vjeç, punon në Universitetin Stanford në SHBA. Peter Hegemann, 71 vjeç, është në Universitetin Humboldt të Berlinit, ndërsa Georg Nagel, 73 vjeç, në Universitetin e Würzburgut në Gjermani.
Tre laureatët do të ndajnë çmimin prej 12 milionë koronash suedeze. Nobeli i Mjekësisë hap tradicionalisht javën e çmimeve Nobel, e cila vijon me Fizikën, Kiminë, Letërsinë, Paqen dhe Ekonominë.
