
Shtetet e Bashkuara, Rusia dhe Kina kanë publikuar një deklaratë të përbashkët për paqen pas takimit historik mes Donald Trump, Vladimir Putin dhe Xi Jinping, të zhvilluar këtë të enjte, 19 nëntor, në qytetin Shenzhen të Kinës.
Bisedimet mes tre presidentëve zgjatën rreth 90 minuta dhe përfunduan me një dokument të përbashkët, në të cilin fuqitë angazhohen për ruajtjen e stabilitetit strategjik, sigurisë ndërkombëtare dhe uljen e rrezikut të një konflikti bërthamor.
Një nga mesazhet kryesore të deklaratës është se një luftë bërthamore nuk mund të ketë fitues dhe nuk duhet të ndodhë kurrë.
Tre vendet kanë rënë dakord të vazhdojnë dialogun për reduktimin e rreziqeve bërthamore dhe parandalimin e përhapjes së armëve të shkatërrimit në masë.
Presidenti kinez Xi Jinping i përshkroi armët bërthamore si një kërcënim të vazhdueshëm për njerëzimin.
“Ato duhet të ndalohen në mënyrë gjithëpërfshirëse dhe të shkatërrohen plotësisht”, deklaroi Xi, duke përdorur metaforën e “shpatës së Damokleut” për të përshkruar rrezikun që paraqesin këto armë.
Edhe presidenti amerikan Donald Trump theksoi rëndësinë e bashkëpunimit mes tri fuqive për të parandaluar përhapjen e armëve bërthamore në vende të tjera.
Gjatë takimit, Trump përsëriti qëndrimin se Shtetet e Bashkuara nuk do të lejojnë Iranin të pajiset me armë bërthamore.
Marrëveshje edhe për energjinë
Një tjetër element i rëndësishëm i deklaratës së përbashkët lidhet me sigurinë energjetike.
Sipas dokumentit të publikuar pas samitit, SHBA-ja, Rusia dhe Kina kanë diskutuar rritjen e prodhimit dhe furnizimit me produkte të rafinuara të naftës.
Ky angazhim vjen në një periudhë kur tregjet ndërkombëtare të energjisë vazhdojnë të ndikohen nga tensionet gjeopolitike dhe konfliktet ushtarake.
Megjithatë, nuk janë bërë publike hollësi mbi sasitë, afatet apo mekanizmat konkretë për zbatimin e këtij bashkëpunimi.
Mesazh i përbashkët edhe për Gjykatën Penale Ndërkombëtare
Deklarata përfshin gjithashtu një qëndrim për juridiksionin e institucioneve ndërkombëtare të drejtësisë.
Tre vendet shprehen se Gjykata Penale Ndërkombëtare dhe institucione të ngjashme nuk duhet të abuzojnë me juridiksionin e tyre.
Ky formulim ka rëndësi të veçantë politike, duke pasur parasysh se ndaj presidentit rus Vladimir Putin ekziston një urdhërarrest i lëshuar nga Gjykata Penale Ndërkombëtare për krime të dyshuara lufte në Ukrainë.
Deklarata nuk njofton ndonjë ndryshim të statusit juridik të presidentit rus.
Putin i kënaqur: Askush nuk e priste të shkonte kaq mirë
Pas përfundimit të takimit, Kremlini publikoi pamje të Vladimir Putinit duke u larguar nga vendi ku u zhvilluan bisedimet.
Teksa përshëndetej me presidentin kinez, Putin shprehu kënaqësinë për rezultatin e samitit.
“Faleminderit për organizimin. Nuk mendoj se dikush e priste që gjithçka të shkonte kaq mirë”, i tha ai Xi Jinping.
Ministri i Jashtëm rus, Sergei Lavrov, dhe këshilltari i Kremlinit për politikën e jashtme, Yuri Ushakov, e përshkruan atmosferën e takimit si të mirë.
Ndërkohë, zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, deklaroi se lufta në Ukrainë nuk kishte qenë tema kryesore e diskutimeve.
Po Ukraina? Ende pa një marrëveshje konkrete
Pavarësisht pritshmërive të mëdha, deklarata e përbashkët nuk përmban një marrëveshje konkrete për përfundimin e luftës në Ukrainë.
Trump kishte konfirmuar më herët se kishte zhvilluar bisedime të gjata me Putinin për konfliktin, ndërsa Xi kishte bërë thirrje për bashkëpunim mes fuqive të mëdha për zgjidhjen e krizave ndërkombëtare.
Mungesa e një vendimi të qartë për Ukrainën është veçanërisht e rëndësishme për Kievin dhe aleatët europianë, të cilët kanë shprehur shqetësime për diskutimin e së ardhmes së vendit pa pjesëmarrjen e tyre.
Xi: Takimi ishte shumë produktiv
Presidenti kinez e cilësoi samitin pozitiv, konstruktiv dhe shumë produktiv.
Sipas televizionit shtetëror kinez CCTV, Xi deklaroi se fuqitë e mëdha duhet të respektojnë shqetësimet legjitime të sigurisë së të gjitha vendeve dhe të mbajnë të hapura kanalet e komunikimit.
Ai theksoi se për sa kohë vazhdon dialogu, ekziston shpresa për paqe.
Takimi në Shenzhen ishte i pari i këtij formati mes presidentëve të SHBA-së, Rusisë dhe Kinës dhe është krahasuar nga disa analistë me Konferencën e Jaltës të vitit 1945.
Megjithatë, ndryshe nga pritshmëritë për marrëveshje të mëdha gjeopolitike, rezultatet e shpallura deri tani përqendrohen kryesisht te parimet e bashkëpunimit, siguria bërthamore dhe energjia.
Deklarata e përbashkët shënon një zhvillim të rëndësishëm diplomatik, por mbetet për t’u parë nëse angazhimet e tre presidentëve do të shndërrohen në marrëveshje konkrete dhe të zbatueshme.






