
Konfirmimi i një rasti me malarie në Shqipëri ka rikthyer vëmendjen te një sëmundje që vendi ynë e çrrënjosi në vitin 1967. Pacienti, një shtetas i huaj me origjinë nga Afrika, ndodhet në Spitalin Infektiv të Tiranës, ku po merr trajtim mjekësor dhe raportohet në gjendje të qëndrueshme.
Por si transmetohet malaria? A mund të infektohemi nga kontakti me një person të sëmurë dhe sa rrezik ka që sëmundja të përhapet sërish në Shqipëri?
Si transmetohet malaria?
Malaria është një sëmundje infektive që shkaktohet nga parazitët e gjinisë Plasmodium. Ajo transmetohet kryesisht përmes pickimit të mushkonjave femra të gjinisë Anopheles, të cilat janë infektuar më parë duke pickuar një person që mbart parazitin.
Kur një mushkonjë e infektuar pickon një njeri, parazitët hyjnë në qarkullimin e gjakut dhe fillimisht zhvillohen në mëlçi. Më pas infektojnë qelizat e kuqe të gjakut, duke shkaktuar simptomat karakteristike të sëmundjes.
Jo çdo mushkonjë transmeton malarien. Përhapja e saj kërkon praninë e mushkonjave të përshtatshme për transmetim dhe të parazitit që shkakton sëmundjen.
A transmetohet malaria nga njeriu te njeriu?
Malaria nuk është një sëmundje që përhapet përmes kontaktit të zakonshëm mes njerëzve.
Ajo nuk transmetohet nga përqafimet, shtrëngimi i duarve, kollitja, teshtitja, përdorimi i përbashkët i enëve apo qëndrimi pranë një personi të infektuar.
Në raste të rralla, transmetimi mund të ndodhë përmes transfuzionit të gjakut të infektuar, përdorimit të përbashkët të gjilpërave ose nga nëna te fëmija gjatë shtatzënisë apo lindjes.
Kjo do të thotë se prania e një pacienti me malarie në spital nuk përbën në vetvete rrezik infektimi për personat që qëndrojnë pranë tij.
Cilat janë simptomat e malaries?
Shenjat e para zakonisht shfaqen 7 deri në 30 ditë pas infektimit, megjithëse disa forma të sëmundjes mund të shfaqen edhe më vonë.
Simptomat më të zakonshme janë:
-
Temperaturë e lartë dhe ethe
-
Të dridhura dhe djersitje të forta
-
Dhimbje koke dhe muskujsh
-
Lodhje dhe dobësi e përgjithshme
-
Të përziera, të vjella ose diarre
Në rastet e rënda, malaria mund të shkaktojë anemi të theksuar, çrregullime të vetëdijes, dëmtim të veshkave, vështirësi në frymëmarrje dhe komplikacione që rrezikojnë jetën.
Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, diagnostikimi dhe trajtimi i hershëm janë vendimtarë për parandalimin e formave të rënda.
A mund të rikthehet malaria në Shqipëri?
Shqipëria e eliminoi transmetimin vendas të malaries në vitin 1967, pas një fushate shumëvjeçare që përfshiu kontrollin e mushkonjave, trajtimin e të sëmurëve dhe bonifikimin e zonave kënetore.
Megjithatë, raste të importuara janë regjistruar edhe në dekadat e fundit, kryesisht te persona që kanë udhëtuar në vende ku malaria vazhdon të jetë e përhapur.
Mushkonja të gjinisë Anopheles ekzistojnë edhe në Europë, përfshirë rajonin e Ballkanit. Prandaj, transmetimi lokal është biologjikisht i mundshëm në kushte të caktuara, por kjo nuk do të thotë se një rast i importuar do të shkaktojë përhapjen e sëmundjes.
Rreziku varet nga prania e mushkonjave të afta për transmetim, kushtet klimatike, lloji i parazitit dhe masat e kontrollit epidemiologjik.
Për rastin e konfirmuar në Tiranë, nuk është raportuar transmetim vendas dhe nuk ka të dhëna publike që të tregojnë një vatër të re infeksioni.
Si mund të mbrohemi nga malaria?
Mbrojtja është veçanërisht e rëndësishme për personat që udhëtojnë drejt vendeve ku sëmundja është e përhapur, sidomos në disa rajone të Afrikës, Azisë dhe Amerikës Latine.
Organizata Botërore e Shëndetësisë rekomandon përdorimin e produkteve kundër mushkonjave, veshjeve që mbulojnë trupin, rrjetave mbrojtëse të trajtuara me insekticide dhe qëndrimin në ambiente të mbrojtura nga mushkonjat.
Për udhëtimet në zona me rrezik, mjeku mund të rekomandojë edhe barna parandaluese, në varësi të destinacionit dhe gjendjes shëndetësore.
Personat që zhvillojnë temperaturë pas kthimit nga një vend ku malaria është e pranishme duhet të kërkojnë menjëherë ndihmë mjekësore dhe të informojnë mjekun për udhëtimin, edhe nëse kanë kaluar disa javë apo muaj.
Malaria është një sëmundje e trajtueshme, por vonesa në diagnostikim mund të ketë pasoja serioze. Rasti i konfirmuar në Shqipëri është një kujtesë e rëndësisë së mbikëqyrjes epidemiologjike, pa qenë arsye për alarm të panevojshëm te popullata.






