Një skandal që ndërthur spiunazhin, marrëdhëniet personale dhe teknologjinë më të avancuar në botë ka përfshirë gjigantin amerikan të inteligjencës artificiale Nvidia. Në qendër të tij është drejtori ekzekutiv Jensen Huang dhe një biznesmene kineze, Alice Huang, për të cilën mediat amerikane kanë raportuar dyshime se ka vepruar në shërbim të inteligjencës së Pekinit.
Sipas një investigimi të agjencisë Reuters, bordi drejtues i Nvidia-s ka nisur një hetim të pavarur për të përcaktuar nëse drejtori ekzekutiv i kompanisë është vënë në shënjestër të një operacioni të huaj të inteligjencës.
Çështja ka marrë përmasa edhe më të mëdha pasi Jensen Huang pranoi publikisht se kishte qenë i pabesë ndaj bashkëshortes së tij, ndërsa presidenti amerikan Donald Trump konfirmoi se FBI-ja po shqyrton rastin.
Kush është Alice Huang, gruaja në qendër të dyshimeve?
Alice Huang, e njohur gjithashtu si Huang Le, është një biznesmene kineze rreth 42 vjeçe, e cila ka ndërtuar karrierën e saj në sektorin financiar përpara se të përfshihej në industrinë e teknologjisë dhe inteligjencës artificiale.
Sipas Reuters, që ka shqyrtuar më shumë se 30 dokumente financiare dhe regjistra kompanish, ajo ka mbajtur poste të larta në firmën e investimeve Shanghai Hexi Investment Management.
Në të kaluarën, sipas materialeve të kompanisë, Huang kishte punuar edhe në sektorin bankar privat të HSBC-së në Hong Kong dhe në kompaninë financiare CITIC Securities.
Në mars të vitit 2023, ajo u bë aksionerja kontrolluese e Megaspeed International, një kompani me seli në Singapor që ofron shërbime cloud computing dhe që figuron në listën e partnerëve zyrtarë të Nvidia-s.
Pikërisht lidhjet e saj me këtë kompani dhe marrëdhënia me drejtuesin e Nvidia-s janë bërë objekt i shqyrtimit nga autoritetet amerikane.
Dyshimet për spiunazh dhe marrëdhënia me shefin e Nvidia-s
Sipas një raportimi të mëparshëm të The New York Times, autoritetet amerikane kishin arritur në përfundimin se Alice Huang ishte një aset i inteligjencës kineze dhe se kishte transmetuar informacione drejt Pekinit ndërsa zhvillonte një marrëdhënie të afërt me Jensen Huang.
Megjithatë, Reuters thekson se nuk ka mundur t’i verifikojë në mënyrë të pavarur këto pretendime.
Kina i ka mohuar akuzat, ndërsa vendndodhja aktuale e biznesmenes nuk është përcaktuar nga agjencia ndërkombëtare e lajmeve.
Në një deklarim publik të dielën, Jensen Huang pranoi se kishte tradhtuar bashkëshorten, por theksoi angazhimin e tij për mbështetjen e sigurisë kombëtare amerikane.
Nvidia ka bërë të ditur se nuk ka arsye të besojë se janë komprometuar informacione që lidhen me sigurinë kombëtare apo sekrete tregtare të kompanisë.
Trump: FBI-ja po merret me çështjen
Skandali ka tërhequr edhe vëmendjen e Shtëpisë së Bardhë.
Presidenti amerikan Donald Trump deklaroi të hënën se FBI-ja po shqyrton çështjen, pa dhënë hollësi të tjera për hetimin.
Trump tha gjithashtu se kishte biseduar me Jensen Huang dhe se drejtuesi i Nvidia-s i kishte deklaruar se nuk kishte pasur dijeni që gruaja me të cilën ishte lidhur mund të ishte spiune.
Çështja ka ngritur pikëpyetje në Uashington për mundësinë e ekspozimit të informacioneve të ndjeshme, veçanërisht duke pasur parasysh rëndësinë strategjike të Nvidia-s në industrinë e inteligjencës artificiale.
Kompania e biznesmenes kineze nën hetim për çipat e avancuar
Megaspeed International kishte tërhequr vëmendjen e autoriteteve amerikane që në vitin 2025, kur u raportua se po hetohej për dyshime se kishte ndihmuar klientë kinezë të siguronin çipa të avancuar Nvidia, të cilët u nënshtrohen kufizimeve amerikane të eksportit.
Sipas dokumenteve tregtare të shqyrtuara nga Reuters, filiali indonezian i Megaspeed kishte importuar pajisje Nvidia gjatë viteve 2024–2026, përfshirë procesorë H100 dhe komponentë të lidhur me ta.
Procesorët H100 janë ndër teknologjitë e avancuara për të cilat Shtetet e Bashkuara kanë vendosur kufizime eksporti drejt Kinës.
Megjithatë, Reuters thekson se dërgesat drejt Indonezisë nuk provojnë në vetvete shkelje të kontrolleve amerikane dhe nuk ka një konstatim publik se Megaspeed ka shkelur rregullat.
Në fund të vitit 2023, aksionet e kompanisë u transferuan te SwiftData, një subjekt me seli në Singapor. Studiuesit e organizatës C4ADS nuk kanë arritur të përcaktojnë pronarin përfundimtar të kësaj kompanie, por kanë vlerësuar se Alice Huang mund të ketë vazhduar të ushtrojë ndikim mbi Megaspeed.
A është komprometuar siguria e teknologjisë amerikane?
Kjo mbetet pyetja kryesore e hetimeve.
Ligjvënësit amerikanë kanë kërkuar sqarime mbi marrëdhënien mes drejtuesit të Nvidia-s dhe biznesmenes kineze, si edhe mbi mundësinë që informacione të ndjeshme të kenë përfunduar në duart e inteligjencës së huaj.
Nvidia ka deklaruar se drejtori i saj ekzekutiv takohet çdo vit me mijëra drejtues kompanish kliente dhe se partnerët cloud në Azi marrin informacione të zakonshme biznesi, jo sekrete tregtare apo të dhëna të sigurisë kombëtare.
Eksperti George Chen, partner në kompaninë konsulente The Asia Group, ka ngritur edhe mundësinë që vetë Jensen Huang të ketë qenë objekt i një operacioni manipulimi, pa qenë në dijeni të identitetit apo qëllimeve të personit tjetër.
Për momentin, hetimi i brendshëm i Nvidia-s dhe shqyrtimi nga autoritetet amerikane vijojnë, ndërsa akuzat për spiunazh ndaj Alice Huang mbeten të pakonfirmuara në mënyrë të pavarur.
