Spanja ka ndërmarrë një masë të paprecedentë në tregun e vajit të ullirit, duke urdhëruar fermerët të mbajnë jashtë tregut një pjesë të prodhimit të tyre, me qëllim parandalimin e një rënieje të fortë të çmimeve.

Sipas prestigjiozes britanike Financial Times, Ministria spanjolle e Bujqësisë ka vendosur që 12% e prodhimit vjetor të vajit të ullirit të mos hidhet në treg deri në fund të shtatorit 2027.

Vendimi është publikuar zyrtarisht të premten dhe përmban një element veçanërisht të rëndësishëm: fermerët nuk do të marrin asnjë kompensim financiar për sasinë e prodhimit që detyrohen të mbajnë jashtë tregut.

Pse Spanja po kufizon shitjen e vajit të ullirit?

Spanja, prodhuesja më e madhe e vajit të ullirit në botë, po ndërhyn drejtpërdrejt në treg për të parandaluar një rënie të ndjeshme të çmimeve.

Masa synon të kufizojë ofertën e disponueshme, duke shmangur presionin që një sasi e madhe vaji ulliri në treg mund të ushtrojë mbi çmimet e shitjes.

Në praktikë, fermerët do të duhet të mbajnë një pjesë të prodhimit jashtë tregtimit, në vend që ta shesin menjëherë.

Kjo është një ndërhyrje e pazakontë në një sektor ku çmimet ndikohen nga prodhimi bujqësor, kushtet klimatike, kërkesa dhe tregtia ndërkombëtare.

Fermerët mbajnë barrën e vendimit

Një nga aspektet më të rëndësishme të urdhrit është mungesa e kompensimit për fermerët.

Sipas Financial Times, qeveria spanjolle ka përcaktuar se prodhuesit duhet të mbajnë jashtë tregut 12% të prodhimit të tyre vjetor, pa përfituar pagesë nga shteti për këtë detyrim.

Kjo do të thotë se fermerët nuk do të mund të sigurojnë të ardhura të menjëhershme nga shitja e asaj pjese të prodhimit.

Megjithatë, qëllimi i masës është mbrojtja e çmimeve nga një rënie që mund të ndikojë negativisht në të ardhurat e sektorit.

Çfarë mund të ndodhë me çmimet në Europë?

Vendimi i Spanjës ka rëndësi përtej kufijve të saj, pasi vendi zë një pozicion dominues në prodhimin botëror të vajit të ullirit.

Kufizimi i sasisë së hedhur në treg mund të ndikojë në ofertën ndërkombëtare dhe, për pasojë, në ecurinë e çmimeve në vendet importuese.

Megjithatë, ndikimi konkret te konsumatorët europianë, përfshirë Shqipërinë, do të varet edhe nga prodhimi i vendeve të tjera mesdhetare, kërkesa dhe zhvillimet e tregut.

Masa e re spanjolle nxjerr në pah një situatë të veçantë: ndërsa konsumatorët zakonisht kërkojnë çmime më të ulëta, qeveria e prodhuesit më të madh botëror po ndërhyn për të parandaluar pikërisht uljen e tyre.

Burimi: Financial Times, 6 nëntor 2026.