Islanda i ka thënë “jo” rikthimit të negociatave për anëtarësim në Bashkimin Europian. Me numërimin pranë përfundimit, 52,5 për qind e votuesve kanë kundërshtuar propozimin e qeverisë, ndërsa 47,5 për qind kanë votuar në favor.
Sipas transmetuesit publik islandez RUV, diferenca mes dy kampeve është rreth 9.500 vota, ndërsa mbetet për t’u numëruar vetëm një zonë elektorale.
Qeveria e qendrës së majtë, e drejtuar nga kryeministrja Kristrún Frostadóttir, kishte premtuar se referendumi do të mbahej deri në vitin 2027. Votimi u përshpejtua për shkak të tensioneve ndërkombëtare, përfshirë kërcënimet e presidentit amerikan Donald Trump ndaj Grenlandës dhe shqetësimet për lëvizjet ruse në Atlantikun e Veriut.
Megjithatë, çështja që duket se përcaktoi rezultatin nuk ishte siguria, por peshkimi. Industria e peshkut dhe sektorët detarë përbëjnë afro 40 për qind të eksporteve të Islandës. Shumë votues druhen se anëtarësimi në BE do ta detyronte vendin të dorëzonte një pjesë të kontrollit mbi zonat e tij të pasura të peshkimit, për shkak të politikës së përbashkët europiane.
Islanda është aktualisht pjesë e tregut të përbashkët europian dhe zonës Shengen, por nuk është anëtare e Bashkimit Europian. Anëtarësimi do ta përfshinte vendin edhe në bashkimin doganor dhe, në të ardhmen, mund t’i hapte rrugën përdorimit të euros.
Rejkjaviku aplikoi për anëtarësim në vitin 2009, pas krizës financiare dhe kolapsit të sistemit bankar. Negociatat kishin përparuar ndjeshëm, por u pezulluan në vitin 2013, pas ardhjes në pushtet të një qeverie euroskeptike.
Pyetja e referendumit ishte nëse Islanda duhej të rifillonte negociatat e anëtarësimit. Edhe nëse do të fitonte vota “pro”, kjo nuk do të nënkuptonte hyrje automatike në BE. Çdo marrëveshje përfundimtare do të duhej të miratohej në një referendum të dytë.
Rezultati aktual nuk e përjashton përgjithmonë mundësinë e rikthimit të Islandës në tryezën e negociatave, por për momentin qytetarët kanë zgjedhur të mbajnë distancë nga Brukseli dhe kontrollin e plotë mbi burimin më të rëndësishëm ekonomik të vendit.
