Një goditje e rëndë politike për Benjamin Netanyahu në Izrael. Presidenti Isaac Herzog i ka dhënë zyrtarisht rivalit të tij, Gadi Eisenkot, mandatin për formimin e qeverisë së re, duke hapur rrugën për largimin e kryeministrit më jetëgjatë në historinë e vendit. Megjithatë, krijimi i një shumice qeverisëse mbetet një sfidë e vështirë.

Sipas CNN, vendimi i presidentit izraelit u mor të dielën, më 8 nëntor, pas dy ditësh konsultimesh me partitë që siguruan përfaqësim në Knesset, parlamentin izraelit, në zgjedhjet e 27 tetorit.

Gadi Eisenkot, ish-shef i ushtrisë izraelite dhe drejtues i partisë së qendrës Yashar, do të ketë fillimisht 28 ditë për të negociuar formimin e një koalicioni, me mundësinë e një shtyrjeje prej 14 ditësh.

67 deputetë mbështesin rivalin e Netanyahut, vetëm 46 kryeministrin

Gjatë konsultimeve me presidentin Herzog, Eisenkot siguroi rekomandimin e 67 deputetëve të parlamentit të ri, përfshirë 19 përfaqësues të dy partive arabe.

Nga ana tjetër, Netanyahu mori mbështetjen e vetëm 46 deputetëve.

Një nga zhvillimet më domethënëse ishte qëndrimi i partisë ultraortodokse United Torah Judaism, aleate tradicionale e Netanyahut, e cila këtë herë refuzoi ta rekomandonte për formimin e qeverisë.

Megjithatë, mbështetja e 67 deputetëve për marrjen e mandatit nuk do të thotë se Eisenkot ka siguruar tashmë një koalicion qeverisës.

Eisenkot kërkon qeveri emergjence kombëtare

Rivali i Netanyahut synon të krijojë sa më shpejt një qeveri që e cilëson të emergjencës kombëtare.

Plani i tij parashikon bashkimin e katër forcave opozitare hebraike: Yashar, partisë Together të ish-kryeministrave Naftali Bennett dhe Yair Lapid, Yisrael Beiteinu të Avigdor Liberman dhe Demokratëve të drejtuar nga Yair Golan.

Së bashku, këto forca kontrollojnë 48 vende në parlamentin me 120 deputetë.

Për këtë arsye, Eisenkot po shqyrton mundësinë e krijimit të një qeverie pakice, e cila mund të mbështetet nga jashtë nga partitë arabe.

Ai ka përcaktuar katër kushte për pjesëmarrjen në qeveri: njohjen e Izraelit si shtet hebre, demokratik, liberal dhe barazitar; respektimin e vlerave të Deklaratës së Pavarësisë; shërbimin e detyrueshëm ushtarak, kombëtar ose civil; si dhe njohjen e Hamasit si organizatë terroriste.

Kushti i fundit e bën praktikisht të pamundur përfshirjen e partive arabe në kabinet, por nuk përjashton mbështetjen e tyre parlamentare nga jashtë.

Pengesa më e madhe vjen nga vetë opozita

Sipas CNN, një nga pengesat kryesore për krijimin e qeverisë është Avigdor Liberman, drejtuesi i Yisrael Beiteinu dhe ish-ministër i Mbrojtjes, i Jashtëm dhe i Financave.

Liberman kundërshton kategorikisht krijimin e një qeverie që varet nga votat e partive arabe.

Ai paralajmëron se një kabinet i tillë do të ishte jetëshkurtër dhe mund të krijonte kushtet për rikthimin e Netanyahut në pushtet me një shumicë edhe më të fortë.

Në vend të kësaj, Liberman ka propozuar negociata me dy partitë ultraortodokse, Shas dhe United Torah Judaism, për të krijuar një koalicion prej të paktën 61 deputetësh.

Por edhe kjo alternativë përballet me një kundërshti thelbësore.

Partitë ultraortodokse kërkojnë ruajtjen me ligj të përjashtimit të burrave ultraortodoksë nga shërbimi i detyrueshëm ushtarak, ndërsa partitë opozitare kanë premtuar gjatë fushatës se do t’i japin fund këtij përjashtimi.

Netanyahu nuk pranon humbjen, akuzon partitë arabe

Ndërkohë, Benjamin Netanyahu po përpiqet të pengojë formimin e një qeverie të mbështetur nga partitë arabe.

Kryeministri ka kundërshtuar rezultatin zgjedhor, duke pretenduar se votimi është manipuluar përmes ryshfetit dhe financimeve të huaja në favor të partive arabe.

Sipas CNN, këto pretendime nuk janë shoqëruar me prova të bëra publike.

Në një deklaratë me video të shtunën, Netanyahu paralajmëroi se Izraeli nuk do të mund të mbijetonte me një qeveri pakice të mbështetur nga partitë arabe.

Ai bëri thirrje për krijimin e një qeverie uniteti kombëtar, ku të përfshihej i gjithë blloku i tij politik, përfshirë partitë e ekstremit të djathtë dhe ato ultraortodokse.

Eisenkot e hodhi poshtë propozimin, ndërsa partia e tij deklaroi se Likud mund t’i bashkohet një qeverie të gjerë uniteti vetëm nëse shkëputet nga aleanca me forcat ekstremiste dhe pranon drejtimin e qeverisë nga Eisenkot.

Ndryshimet në SHBA komplikojnë situatën politike në Izrael

Gjatë ceremonisë së dhënies së mandatit, presidenti Herzog paralajmëroi se Izraeli përballet me sfida të mëdha, si në politikën e brendshme, ashtu edhe në marrëdhëniet ndërkombëtare.

Ai përmendi nevojën për të ndërtuar perspektivën politike të rajonit pas luftës, për t’iu përgjigjur kërcënimeve për sanksione dhe për t’u përshtatur me situatën e re politike në Shtetet e Bashkuara.

Deklarata i referohej edhe zgjedhjeve amerikane të mesmandatit, ku demokratët siguruan kontrollin e Kongresit.

E marta, prova e parë për largimin e Netanyahut

Sfida e parë konkrete për opozitën izraelite do të vijë të martën, kur pritet të betohet parlamenti i ri.

Partitë opozitare synojnë të zëvendësojnë kryetarin aktual të Knessetit, një lëvizje që do të dobësonte kontrollin politik të Netanyahut mbi parlamentin.

Kjo mund t’i hapë rrugën edhe krijimit të një komisioni shtetëror hetimor për dështimet e sigurisë që i paraprinë sulmit të Hamasit më 7 tetor 2023.

Nëse Eisenkot nuk arrin të formojë qeverinë brenda afatit të përcaktuar, mandati do t’i kalojë Netanyahut, i cili do të ketë edhe katër javë për të provuar krijimin e një shumice.

Duke pranuar mandatin, Eisenkot u bëri thirrje forcave politike të bashkëpunojnë, duke paralajmëruar se kushdo që pengon formimin e një qeverie të re do të mbahet mend si dikush që nuk e ndihmoi Izraelin në një moment emergjence.

Për momentin, Netanyahu mbetet në detyrë, por për herë të parë pas zgjedhjeve të tetorit, rivali i tij ka marrë zyrtarisht mundësinë për t’i dhënë fund qeverisjes së tij.