Portale anonime, financime të dyshimta dhe lajme negative që dyshohet se përdoren për të zhvatur para nga bizneset. Një investigim i publikuar nga EuPolicies ngre alarmin për një fenomen shqetësues në Shqipëri, ku disa media online dyshohet se janë kthyer në instrumente presioni financiar, duke dëmtuar njëkohësisht bizneset dhe besueshmërinë e gazetarisë.

Në qendër të investigimit është rasti i administratorit të portalit Priza.al, i arrestuar më 12 shkurt, nën dyshimin se kishte kërkuar 40 mijë euro për të ndaluar publikimin e artikujve negativë ndaj një personi.

Sipas prokurorëve, shuma e kërkuar ishte ulur më pas në 20 mijë euro, ndërsa arrestimi u krye në momentin kur i dyshuari po merrte 5 mijë euro.

Administratori u hetua për mashtrim dhe gjobëvënie, por akuzat ndaj tij nuk janë provuar ende me një vendim gjyqësor.

Deri në 900 portale, por kush qëndron pas tyre?

Investigimi evidenton se në Shqipëri numri i portaleve të lajmeve mund të arrijë deri në 900, sipas vlerësimeve të cituara nga Autoriteti i Mediave Audiovizive.

Ndërsa një pjesë janë media profesionale me redaksi dhe gazetarë të identifikuar, të tjera funksionojnë pa transparencë mbi pronësinë, financimin apo personat përgjegjës për përmbajtjen.

Kjo situatë krijon vështirësi për të dalluar raportimin e ligjshëm investigativ nga publikimet që mund të synojnë ushtrimin e presionit ndaj individëve dhe kompanive.

Problemi është evidentuar edhe nga Komisioni Europian. Në Raportin e Sundimit të Ligjit për vitin 2026, Brukseli vlerësoi përmirësimet në legjislacionin për transparencën e pronësisë së mediave, por theksoi se detyrimet e reja nuk përfshijnë median e shkruar dhe portalet online.

Bankat nën presion për reklama dhe kredi?

Një tjetër aspekt i investigimit lidhet me shqetësimet e ngritura nga Shoqata Shqiptare e Bankave.

Sipas materialeve të cituara, disa publikime kanë vënë në shënjestër institucione financiare, aksionerë dhe drejtues bankash, duke përdorur informacione personale të shtrembëruara apo akuza të dyshimta.

Shoqata ka paralajmëruar se pas këtyre publikimeve mund të qëndrojë synimi për të siguruar kontrata reklamash ose trajtim të favorshëm në vendimmarrjen për kreditë.

Megjithatë, këto shqetësime nuk nënkuptojnë se çdo raportim kritik ndaj bankave është i motivuar financiarisht. Kontrolli gazetaresk mbi institucionet financiare mbetet pjesë e interesit publik.

Një lajm negativ mund të shkatërrojë një biznes

Investigimi ndalet edhe te pasojat ekonomike të publikimeve të pasakta ose çorientuese.

Përmendet rasti i një kompanie shqiptare të produkteve të qumështit, e cila falimentoi pas raportimeve mbi dyshime për produkte të kontaminuara. Kompania fitoi më vonë një proces gjyqësor kundër autoriteteve shqiptare dhe iu njoh një dëmshpërblim prej 2,7 milionë eurosh.

Ky rast nuk u provua si gjobëvënie mediatike, por ilustron dëmet që mund të shkaktojë përhapja e informacioneve të kontestuara.

Edhe presidenti i Dhomës së Tregtisë dhe Industrisë së Tiranës, Nikolin Jaka, ka ngritur shqetësimin se publikimet dashakeqe mund të dëmtojnë reputacionin e kompanive, të ulin shitjet dhe të shkaktojnë humbjen e klientëve.

Situata ndërlikohet kur një akuzë publikohet fillimisht në një portal të vogël dhe më pas riprodhohet në faqe të tjera, duke krijuar përshtypjen e një informacioni të konfirmuar nga disa burime.

Gazetaria apo gjobëvënia? Ku qëndron kufiri?

Drejtori i Institutit Shqiptar të Medias, Remzi Lani, ka paralajmëruar se përdorimi i publikimeve për përfitime financiare është një problem real.

Sipas tij, ekziston një dallim thelbësor mes gazetarisë kritike dhe kërkimit të parave në këmbim të heqjes së artikujve apo ndërprerjes së një fushate mediatike. Në rastin e dytë, veprimtaria mund të përbëjë vepër penale.

Edhe gazetari Armand Shkullaku e ka cilësuar gjobëvënien mediatike si një fenomen të vazhdueshëm në Shqipëri.

Por investigimi paralajmëron edhe për rrezikun e kundërt: që akuzat për shantazh mediatik të përdoren nga persona me pushtet për të diskredituar gazetarët që hetojnë korrupsionin, krimin e organizuar dhe interesat ekonomike.

Shqipëria përballë një dileme

Sipas investigimit, zgjidhja nuk qëndron te kontrolli politik mbi portalet, por te zbatimi i ligjeve kundër gjobëvënies, transparenca e pronësisë dhe përgjegjësia editoriale.

Përpjekjet e mëparshme për rregullimin e mediave online kanë shkaktuar shqetësime ndërkombëtare. Në vitin 2020, Komisioni i Venecias paralajmëroi se projektligjet kundër shpifjes mund të kufizonin lirinë e shprehjes.

Sfida për Shqipërinë është të mbrojë qytetarët dhe bizneset nga shantazhi, pa cenuar të drejtën e gazetarëve për të investiguar dhe publikuar informacione në interes të publikut.

Investigimi arrin në përfundimin se kur publikimi ose heqja e një lajmi kthehet në një shërbim që blihet me para, dëmi nuk kufizohet te viktima e mundshme e gjobëvënies. Ai prek besimin e publikut te vetë gazetaria.

Burimi: EuPolicies