Demokratët kanë marrë kontrollin e Senatit dhe Dhomës së Përfaqësuesve në Shtetet e Bashkuara, duke i shkaktuar një humbje të rëndë politike presidentit Donald Trump. Zëvendëspresidenti JD Vance ka pranuar publikisht se lufta me Iranin ishte arsyeja kryesore e disfatës së republikanëve, ndërsa brenda partisë kanë nisur kritikat ndaj presidentit.

Zgjedhjet e mesmandatit të 3 nëntorit kanë ndryshuar ekuilibrat e pushtetit në Uashington. Sipas rezultateve të raportuara nga BBC, demokratët kanë siguruar shumicën në të dyja dhomat e Kongresit, duke marrë kontrollin e pushtetit legjislativ për dy vitet e mbetura të mandatit presidencial të Trump.

Rezultati përbën një kthesë të rëndësishme politike, pasi republikanët humbën edhe në disa shtete që tradicionalisht konsideroheshin bastione të tyre.

Demokratët marrin 54 vende në Senat dhe kalojnë shumicën në Dhomën e Përfaqësuesve

Sipas të dhënave të BBC-së, demokratët kanë siguruar 54 vende në Senat, kundrejt 44 të republikanëve, ndërsa dy gara mbeten ende të papërfunduara.

Në Dhomën e Përfaqësuesve, demokratët kanë fituar deri tani 228 vende, duke kaluar pragun prej 218 mandatesh që garanton shumicën.

Republikanët kanë siguruar 139 vende, ndërsa numërimi vazhdon për 68 mandatet e mbetura.

Demokratët kanë arritur të fitojnë vende të rëndësishme në shtete si Teksasi, Karolina e Jugut dhe Kansasi, duke ndryshuar hartën politike të Kongresit.

JD Vance: Arsyeja pse humbëm është lufta

Reagimi më i fortë ka ardhur nga vetë zëvendëspresidenti amerikan, JD Vance, i cili ka bërë një analizë të pazakontë publike të humbjes së partisë së tij.

“Arsyeja pse humbëm është lufta”, ka deklaruar Vance në një postim të gjatë në platformën X.

Sipas tij, problemi kryesor nuk ishte mungesa e pjesëmarrjes së votuesve republikanë, por fakti se shumë amerikanë që kishin votuar për Trump dhe Vance në vitin 2024, këtë herë votuan për demokratët.

Zëvendëspresidenti pranoi se mesazhet ekonomike të republikanëve nuk kishin qenë mjaftueshëm bindëse.

Ai theksoi se votuesit kërkonin përfundimin e luftës me Iranin, uljen e inflacionit dhe kostos së jetesës, vendosjen e interesave amerikane në plan të parë dhe ndryshimin e marrëdhënieve të SHBA-së me Izraelin.

Vance u shpreh gjithashtu i hapur ndaj ndryshimeve në zbatimin e politikës së emigracionit, përfshirë një përqendrim më të madh te bizneset që punësojnë emigrantë pa dokumente.

Republikanët shpërthejnë kundër Trump: Një katastrofë

Humbja ka shkaktuar reagime të ashpra brenda Partisë Republikane.

Guvernatori i Floridës, Ron DeSantis, e përshkroi rezultatin si një goditje që i afrohet një katastrofe ekzistenciale për partinë.

Sipas tij, republikanët ndodhen në një situatë jashtëzakonisht të vështirë në nivel kombëtar.

DeSantis theksoi se rezultati ishte një refuzim i republikanëve në Uashington dhe jo domosdoshmërisht një mbështetje entuziaste për demokratët.

Edhe lobisti republikan Bill Miller ia atribuoi drejtpërdrejt përgjegjësinë presidentit Trump.

“Është përgjegjësia e tij. E askujt tjetër”, deklaroi ai për BBC-në, duke e cilësuar rezultatin një refuzim të plotë të presidentit.

Strategu republikan Gregg Peppin tha se votuesit në shumë shtete kishin treguar pakënaqësi me politikat e administratës.

Sipas raportimit të BBC-së, lufta me Iranin, tarifat tregtare dhe masat e ashpra kundër emigracionit kanë krijuar një kombinim faktorësh që ka dëmtuar mbështetjen për republikanët.

Trump pranon humbjen, por thotë se do të kishte fituar po të kandidonte vetë

Presidenti amerikan ka pranuar rezultatet e zgjedhjeve, duke deklaruar se demokratët kishin bërë një punë të mirë.

Në një prononcim për New York Times, Trump tha se ishte plotësisht i gatshëm t’i pranonte rezultatet.

Megjithatë, në platformën Truth Social ai pretendoi se republikanët do të kishin fituar bindshëm nëse emri i tij do të ishte në fletën e votimit.

Trump ka pranuar gjithashtu se lufta me Iranin dhe rritja e kostos së jetesës ndikuan në humbjen e partisë së tij.

Ndërkohë, Shtëpia e Bardhë publikoi një mesazh në rrjetet sociale me fotografinë e presidentit dhe mbishkrimin: “Trump është ende presidenti juaj”.

Demokratët paralajmërojnë hetime ndaj Trump

Fitorja u jep demokratëve mundësinë të kontrollojnë agjendën parlamentare dhe të ushtrojnë presion më të madh mbi administratën presidenciale.

Chuck Schumer, drejtuesi demokrat në Senat, deklaroi se votuesit kanë kërkuar dy ndryshime kryesore: uljen e kostos së jetesës dhe luftën kundër korrupsionit.

Ai paralajmëroi se demokratët janë të gatshëm të nisin hetime ndaj presidentit Trump nëse administrata shkel ligjin ose kundërshton vullnetin e qytetarëve.

Schumer deklaroi se epoka e një Senati që i nënshtrohej presidentit kishte përfunduar.

Ndërkohë, Hakeem Jeffries, drejtuesi demokrat në Dhomën e Përfaqësuesve, tha se fitorja e partisë së tij ishte një mesazh i qartë i amerikanëve për ndryshimin e politikave ekonomike.

Jeffries kërkoi gjithashtu që Trump t’i japë fund luftës me Iranin përpara se Kongresi i ri të marrë detyrën në janar.

Mike Johnson tërhiqet nga gara për drejtimin e republikanëve në Dhomë

Një tjetër pasojë politike e humbjes është vendimi i kryetarit republikan të Dhomës së Përfaqësuesve, Mike Johnson, për të mos kandiduar si drejtues i pakicës republikane në legjislaturën e re.

Johnson, i cili fitoi rizgjedhjen në distriktin e tij, ka pranuar zhgënjimin nga rezultati, por ka deklaruar se republikanët do të vazhdojnë përpjekjet për të rimarrë kontrollin e Kongresit në vitin 2028.

Vendimi i tij hap një tjetër proces riorganizimi brenda Partisë Republikane.

Tregjet financiare reagojnë pozitivisht, rriten aksionet e kompanive teknologjike

Ndërsa politika amerikane përballet me ndryshime të mëdha, tregjet financiare kanë reaguar me rritje.

Në hapje të tregtimit, indeksi S&P 500 u rrit me 1.13%, Nasdaq me 1.17% dhe Dow Jones me 2.3%.

Kompanitë e mëdha teknologjike regjistruan gjithashtu rritje të ndjeshme.

Aksionet e Amazon u rritën me 7.5%, Microsoft me 5.5% dhe Apple me 5%.

Në të kundërt, kompanitë e Elon Musk, Tesla dhe SpaceX, regjistruan rënie përkatësisht me 4.9% dhe 3.4%, sipas të dhënave të raportuara nga BBC.

Çfarë ndodh tani me Trump?

Demokratët do të marrin kontrollin e Kongresit në janar, duke i dhënë fund shumicës republikane në të dyja dhomat.

Megjithatë, Donald Trump mbetet president i Shteteve të Bashkuara deri në përfundimin e mandatit të tij në vitin 2028.

Për dy vitet e ardhshme, administrata e tij do të përballet me një Kongres të kontrolluar nga opozita, i cili mund të kufizojë nismat legjislative të presidentit, të zhvillojë hetime parlamentare dhe të ushtrojë presion mbi politikat ekonomike dhe të jashtme.

Rezultati i zgjedhjeve ka hapur gjithashtu debatin për të ardhmen e Partisë Republikane dhe rolin që JD Vance mund të luajë në zgjedhjet presidenciale të vitit 2028.