Një bashkim i rëndësishëm politik i shqiptarëve të Luginës së Preshevës po vihet në provë këtë të diel, më 25 tetor, në zgjedhjet e parakohshme parlamentare në Serbi. Pas vitesh rivalitetesh dhe përçarjesh, tetë parti shqiptare nga Presheva, Bujanoci dhe Medvegja kanë vendosur të garojnë së bashku, me synimin për të trefishuar përfaqësimin e tyre në Parlamentin serb.
Marrëveshja është arritur falë ndërmjetësimit të kryeministrit të Kosovës, Albin Kurti, ndërsa lista e përbashkët, e quajtur “Koalicioni Shqiptar”, mban numrin 17 në fletën e votimit.
Objektivi i shqiptarëve është sigurimi i tre mandateve parlamentare, nga vetëm një deputet që kishin në përbërjen e mëparshme të Kuvendit të Serbisë.
Në krye të listës është Shaip Kamberi, drejtues i Partisë për Veprim Demokratik dhe përfaqësuesi i vetëm shqiptar në legjislaturën e kaluar.
Bashkimi ka ardhur pas përpjekjeve të vazhdueshme për të kapërcyer mosmarrëveshjet mes subjekteve politike shqiptare. Sipas drejtuesve të tyre, përvoja e zgjedhjeve të mëparshme tregoi se pjesëmarrja me lista të ndara kishte dobësuar ndjeshëm përfaqësimin parlamentar.
“Në vitin 2020 kishim tre deputetë, më pas u përçamë dhe rezultati ishte një deputet. Synimi ynë tani është të fitojmë sërish tre deputetë”, deklaroi për Radion Evropa e Lirë Visar Memeti, drejtues i Alternativës për Ndryshim.
Ai konfirmoi se marrëveshja mes partive u arrit në takimin e dytë, falë ndërmjetësimit të kryeministrit Kurti.
Në prag të zgjedhjeve, Kurti dhe presidentja e Kosovës, Justina Shiroka Pula, u bënë thirrje shqiptarëve me të drejtë vote që jetojnë në Kosovë të udhëtojnë drejt vendlindjeve të tyre për të marrë pjesë në procesin zgjedhor.
Kryeministri i Kosovës kërkoi mbështetje për listën e përbashkët, duke theksuar se shqiptarët e Preshevës, Bujanocit dhe Medvegjës duhet të kenë mundësi të barabarta për të jetuar dhe punuar në vendlindje.
“Diskriminimi, përjashtimi dhe shtypja kërkojnë një përgjigje të vendosur demokratike. Me solidaritet. Me këmbëngulje. Me pjesëmarrje”, deklaroi Kurti më 24 tetor.
Koalicioni Shqiptar përbëhet nga Partia për Veprim Demokratik, Alternativa për Ndryshim, Partia Demokratike, Partia Demokratike Shqiptare, Lëvizja për Progres Demokratik, Lëvizja për Reforma, Alternativa për Luginën dhe Unioni Demokratik i Shqiptarëve.
Përtej synimit për mandate parlamentare, partitë kërkojnë zbatimin e marrëveshjeve të mëparshme me autoritetet serbe, përfaqësim më të madh në institucionet shtetërore, zhvillim ekonomik të Luginës, përdorimin zyrtar të gjuhës shqipe dhe respektimin e simboleve kombëtare.
Një prej problemeve të ngritura prej vitesh nga përfaqësuesit shqiptarë është edhe pasivizimi i adresave, një praktikë që, sipas tyre, po cenon të drejtat e qytetarëve shqiptarë, veçanërisht në Medvegjë. Autoritetet serbe i kanë mohuar akuzat për diskriminim.
Ndërkohë, zgjedhjet në Serbi po zhvillohen me një pjesëmarrje shumë më të lartë krahasuar me vitin 2023.
Sipas të dhënave të Entit Republikan të Statistikave, deri në orën 12:00 kishin votuar 34.55 për qind e zgjedhësve, krahasuar me 21.33 për qind në të njëjtën orë në zgjedhjet e mëparshme.
Organizata e pavarur vëzhguese CRTA raportoi se deri në orën 13:00 pjesëmarrja kishte arritur në 41.1 për qind, kundrejt 26.6 për qind në vitin 2023.
Procesi zgjedhor është shoqëruar edhe me raportime për incidente dhe parregullsi.
Në Pançevë është raportuar për sulmin e disa personave të maskuar ndaj të rinjve pranë një qendre votimi, ndërsa në Zajeçar janë ngritur dyshime për blerje votash. Në disa zona të tjera janë raportuar përplasje fizike dhe probleme me listat zgjedhore.
Në garën parlamentare marrin pjesë 18 lista zgjedhore, ndërsa rreth 6.45 milionë qytetarë kanë të drejtën e votës për të zgjedhur 250 deputetët e Kuvendit.
Përballja kryesore zhvillohet mes kampit politik të Aleksandar Vuçiçit dhe lëvizjes së mbështetur nga studentët, e cila është shndërruar nga protestat kundër korrupsionit në një forcë elektorale.
Për shqiptarët e Luginës së Preshevës, zgjedhjet e kësaj të diele kanë një rëndësi të veçantë: ato do të tregojnë nëse bashkimi i tetë partive do të përkthehet në më shumë përfaqësim politik në Beograd.
