Kryeministri Edi Rama ka prezantuar këtë të diel, më 25 tetor, një paketë të re ligjore kundër dhunës dhe anarkisë urbane, e cila parashikon gjoba deri në 500 mijë lekë të reja, dënime me burg për fshehjen e fytyrës gjatë tubimeve të dhunshme, krijimin e një regjistri të posaçëm elektronik dhe masa për kufizimin e daljes jashtë vendit të personave që synojnë t’i shmangen drejtësisë.
Paketa, e prezantuar një ditë pas përplasjeve të dhunshme në Tiranë, përmban gjashtë instrumente ligjore dhe administrative që, sipas kryeministrit, janë hartuar në bashkëpunim me ekspertë europianë dhe në koordinim me partnerët italianë dhe francezë.
“Protesta paqësore mbrohet, dhuna ndëshkohet dhe dëmi paguhet nga shkaktari”, deklaroi Rama, duke shpjeguar parimin mbi të cilin mbështeten ndryshimet e propozuara.
Një nga masat më të forta është vendosja e gjobave deri në 500 mijë lekë të reja për personat që vazhdojnë të qëndrojnë në një tubim të dhunshëm, edhe pasi policia ka paralajmëruar shpërndarjen.
Sipas propozimit, përgjegjësia administrative nuk do të kufizohet vetëm te personat që hedhin gurë, djegin apo shkatërrojnë pronën, por do të përfshijë edhe ata që zgjedhin të qëndrojnë mes dhunës pas paralajmërimeve të policisë.
Nga ky rregull përjashtohen gazetarët, mjekët, vëzhguesit, nëpunësit në detyrë dhe kalimtarët e rastësishëm.
Për pjesëmarrjen e të miturve mbi 14 vjeç në protesta të dhunshme, kryeministri paralajmëroi se gjobat do të paguhen nga prindërit ose kujdestarët ligjorë.
Ndryshimet në ligjin “Për tubimet” parashikojnë gjithashtu gjoba nga 10 mijë deri në 100 mijë lekë të reja për pjesëmarrjen në tubime pa leje dhe mosbindjen ndaj thirrjeve për largim.
Mosbindja ndaj urdhrit për shpërndarje dhe fshehja e identitetit mund të ndëshkohen me gjoba deri në 500 mijë lekë, ndërsa bllokimi i qarkullimit me 5 mijë lekë për pjesëmarrës.
Një tjetër ndryshim i rëndësishëm është kriminalizimi i mbajtjes së maskës në protesta ku ka dhunë ose rrezik konkret për dhunë. Sipas propozimit për Kodin Penal, fshehja e fytyrës në këto rrethana mund të dënohet me gjobë ose deri në gjashtë muaj burg.
Përjashtohen personat që mbulojnë fytyrën për arsye shëndetësore, fetare ose profesionale, si dhe ata që zbulojnë identitetin pas urdhrit të policisë.
Paketa parashikon edhe krijimin e një Regjistri të Posaçëm Elektronik, që do të administrohet nga Policia e Shtetit dhe do të përmbajë të dhënat e personave të referuar ose nën hetim për vepra penale kundër shtetit, rendit dhe sigurisë publike.
Sipas Ramës, ky regjistër do të përdoret nga Policia Kufitare për të zbatuar kufizimet ligjore ndaj personave që synojnë t’i shmangen ndjekjes penale, arrestimit apo vuajtjes së dënimit.
Kryeministri paralajmëroi gjithashtu njoftimin e autoriteteve të huaja, kompanive të transportit dhe strukturave akomoduese për rrezikshmërinë e personave të përfshirë në regjistër.
“Kush do të dhunojë në Shqipëri do të gjejë belanë për të rihyrë apo për të qëndruar i qetë në Europë, pa mbaruar njëherë punë me drejtësinë këtu në Tiranë”, deklaroi Rama.
Ndryshime propozohen edhe për rrjetet sociale. Policia do të ketë mundësi të kërkojë fshirjen e postimeve që përmbajnë thirrje për dhunë gjatë tubimeve, ndërsa mosrespektimi i njoftimit ose përsëritja e sjelljes mund të sjellë procedim sipas legjislacionit penal.
Kreu i qeverisë njoftoi gjithashtu dispozita të reja penale për kanosjen dhe përndjekjen në internet, publikimin e adresave personale me qëllim ekspozimin ndaj sulmeve dhe shpërndarjen e videove të falsifikuara me inteligjencë artificiale, kur plotësohen kushtet e përcaktuara në propozim.
Në paketë përfshihet edhe mundësia e vendosjes së perimetrave të sigurisë, brenda të cilëve policia mund të kufizojë tubimet deri në 72 orë, kur ekziston një rrezik real dhe i afërt dhune pranë institucioneve shtetërore, shkollave, spitaleve, objekteve të kultit dhe monumenteve të kulturës.
Një tjetër masë lidhet me mësuesit. Ndryshimet e propozuara në Kodin e Etikës parashikojnë pezullim ose largim nga puna për ata që përdorin autoritetin e tyre profesional për të nxitur ose organizuar pjesëmarrjen e nxënësve nën 18 vjeç në tubime, në kundërshtim me interesin e fëmijëve.
Ndërkohë, qeveria synon të kompensojë bizneset e vogla të dëmtuara gjatë protestave.
Sipas Ramës, shteti do të mbulojë nga 70 deri në 100 për qind të dëmeve materiale, në varësi të kritereve dhe madhësisë së biznesit, për subjektet me xhiro vjetore deri në 140 mijë euro.
Kostot do të kërkohen më pas nga personat përgjegjës për dëmtimet, sipas mekanizmave të parashikuar në paketën ligjore.
Kryeministri i kushtoi një pjesë të deklaratës edhe opozitës, duke akuzuar Partinë Demokratike për nxitjen e dhunës gjatë protestës së 24 tetorit.
Ai pretendoi se selia e PD-së ishte përdorur si strehim politik dhe pikë furnizimi për protestuesit e dhunshëm, ndërsa përsëriti akuzat për përfshirjen e elementëve të ANTIFA-s, krimit të organizuar dhe ndikimeve të huaja.
Këto pretendime janë akuza politike të kryeministrit dhe nuk u shoqëruan në deklaratë me prova të paraqitura publikisht.
Rama theksoi se paketa nuk synon kufizimin e protestave paqësore, kritikës politike, satirës apo gazetarisë dhe se masat janë hartuar duke marrë parasysh Kushtetutën dhe standardet europiane të të drejtave të njeriut.
Në përfundim, ai njoftoi se gjatë ditëve të para të javës së ardhshme qeveria do të prezantojë edhe projektbuxhetin e vitit 2027, me masa të reja për familjet, studentët dhe qytetarët e prekur nga kostoja e jetesës.
Paketa e prezantuar përmban propozime për akte dhe ndryshime ligjore. Prezantimi i saj nuk do të thotë se të gjitha gjobat, kufizimet dhe dispozitat e reja penale kanë hyrë tashmë në fuqi.
