Çmimet e naftës bruto janë rritur ndjeshëm në tregtinë e hershme të së hënës, ndërsa investitorët po vlerësojnë ndikimin e përshkallëzimit të tensioneve në Lindjen e Mesme mbi furnizimin global me energji.
Rritja vjen pas sulmeve të SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit dhe kundërpërgjigjes së shpejtë të Teheranit, që ka goditur objektiva në disa vende të rajonit.
Në tregtinë e hershme, nafta e papërpunuar amerikane u rrit fillimisht me rreth 8%, përpara se të stabilizohej në +5.9%, në 71 dollarë për fuçi. Ndërkohë, nafta Brent u rrit me 6.2%, duke arritur në 77.38 dollarë për fuçi.
Hormuzi, “aorta” e energjisë globale
Tregjet po reagojnë ndaj rrezikut që furnizimet me naftë nga Irani dhe vende të tjera të rajonit të ngadalësohen apo ndërpriten. Sulmet që kanë prekur edhe anije në Ngushticën e Hormuzit – korridori kyç që lidh Gjirin Persik me tregjet globale – kanë shtuar shqetësimet.
Rreth 20% e rrjedhave globale të naftës dhe LNG-së kalojnë përmes kësaj ngushtice.
“Është aorta e sistemit global të energjisë”, tha Stephen Innes i SPI Asset Management, duke paralajmëruar për pasoja serioze nëse përplasjet zgjasin.
Rrezik për ekonomi dhe çmime karburantesh
Një konflikt i zgjatur do të sillte rritje të çmimeve të karburanteve dhe kostove të prodhimit në mbarë botën, duke shtuar presion mbi ekonominë globale.
Sipas RaboResearch Global Economics & Markets, ndërprerjet e zgjatura të rrjedhave të naftës dhe LNG-së nga Lindja e Mesme do të kishin “pasoja të mëdha për tregjet globale”.
Irani eksporton rreth 1.6 milionë fuçi naftë në ditë, kryesisht drejt Kinës. Nëse këto furnizime ndërpriten, Pekini mund të detyrohet të kërkojë burime alternative, çka do të ushtronte presion shtesë mbi çmimet.
Megjithatë, sipas analistëve, Kina ka rezerva të konsiderueshme – deri në 1.5 miliardë fuçi – dhe mund të kompensojë përmes importeve nga Rusia.
Lëkundje në tregjet financiare
Përveç naftës, çmimi i arit – tradicionalisht strehë e sigurt në kohë krize – u rrit me 2.4%, duke arritur rreth 5,371 dollarë për ons.
Në të njëjtën kohë, kontratat e ardhshme për S&P 500 dhe Dow Jones ranë me rreth 0.8%, ndërsa tregjet aziatike u hapën me humbje.
Indeksi Nikkei 225 i Japonisë ra mbi 2%, Hang Seng në Hong Kong humbi 1.6%, ndërsa indekset në Tajvan, Singapor, Bangkok dhe Australi regjistruan gjithashtu rënie.
Tregjet mbeten në pritje të zhvillimeve të mëtejshme në rajon, ndërsa çdo përshkallëzim i ri rrezikon të shtojë presionin mbi energjinë dhe ekonominë globale.
